లార్డ్‌ కెల్విన్‌

19వ శతాబ్దానికి చెందిన లార్డ్‌ కెల్విన్‌ ప్రముఖ ఐరిష్‌ - స్కాటిష్‌ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, ఇంజినీర్‌. ఈయన విశ్వంలో ఉండగల అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతను లెక్కించారు. దీన్ని భౌతికశాస్త్రంలో ‘పరమ శూన్యం ’ అంటారు

19వ శతాబ్దానికి చెందిన లార్డ్‌ కెల్విన్‌ ప్రముఖ ఐరిష్‌ - స్కాటిష్‌ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, ఇంజినీర్‌. ఈయన విశ్వంలో ఉండగల అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతను లెక్కించారు. దీన్ని భౌతికశాస్త్రంలో ‘పరమ శూన్యం (absolute zero)’ అంటారు. ఈ బిందువు ఆధారంగా ఆయన కెల్విన్‌ స్కేల్‌ అనే కొత్త ఉష్ణోగ్రతా కొలమానాన్ని కూడా రూపొందించారు.  విద్యుదయస్కాంతత్వం, ఉష్ణగతిశాస్త్రంలో కెల్విన్‌ను మార్గదర్శకుడిగా పేర్కొంటారు. ‘ఫాదర్‌ ఆఫ్‌ అబ్సల్యూట్‌ జీరో’గా పేరొందిన లార్డ్‌ కెల్విన్‌ జయంతి జూన్‌ 26. ఈ సందర్భంగా ఈయన జీవితంలోని ముఖ్య విశేషాల గురించి తెలుసుకుందాం..! (ఈ వాక్యం పోస్ట్స్‌లో అవసరం లేదు. పేజీకి మాత్రమే).

• కెల్విన్‌ అసలు పేరు విలియం థామ్సన్‌. 1824, జూన్‌ 26న ఐర్లాండ్‌లోని బెల్ఫాస్ట్‌లో జన్మించారు. చిన్నతనంలోనే అమిత ప్రతిభాపాటవాలు ప్రదర్శించిన విలియం 14 ఏళ్ల వయసులో ఖగోళశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం లాంటి ఉన్నతస్థాయి సబ్జెక్టులు అభ్యసించడం ప్రారంభించారు. 1839లో గణిత విశ్లేషణలతో ఖగోళశాస్త్రం గురించి ఆయన ‘ఆన్‌ ది ఫిగర్‌ ఆఫ్‌ ది ఎర్త్‌’ అనే వ్యాసం రాశారు. దీనికిగానూ ఆయనకు బంగారు పతకం లభించింది. 1841లో ఆయన ఇంగ్లండ్‌ వెళ్లి కేంబ్రిడ్జ్‌ యూనివర్సిటీలో చేరారు.
• గ్రాడ్యుయేషన్‌ తర్వాత పారిస్‌ వెళ్లిన విలియం అక్కడ ప్రఖ్యాత భౌతిక - రసాయన శాస్త్రవేత్త హెన్రీ - విక్టర్‌ రెగ్నాల్ట్‌ ప్రయోగశాలలో పనిచేశారు. దీంతో ఆయనకు కచ్చితమైన కొలతలు, ఆచరణాత్మక భౌతికశాస్త్రంలో నైపుణ్యం సాధించే వీలు కలిగింది.  1846లో విలియం గ్లాస్గో యూనివర్సిటీలో సహజ తత్వశాస్త్ర (నేచురల్‌ ఫిలాసఫీ) విభాగాధిపతిగా నియమితులయ్యారు. అదే యూనివర్సిటీలో ఆయన 53 ఏళ్లపాటు పనిచేశారు.
• లార్డ్‌ కెల్విన్‌ సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రం, అనువర్తిత శాస్త్రం రెండిటిలోనూ అత్యంత ప్రభావశీలిగా ఉన్నారు. విజ్ఞానశాస్త్రం, ఇంజినీరింగ్‌ మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించడంలో ఆయన ఎంతగానో కృషి చేశారు. కొలతల ఆవశ్యకతను మొదటిసారిగా తెలిపారు. ఆయన దీర్ఘకాలం పాటు గ్లాస్గో విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేశారు. గ్లాస్గోలోని కెల్విన్‌ నది నుంచి ఆయనకు ‘లార్డ్‌ కెల్విన్‌’ అనే బిరుదు వచ్చింది.  

గత పరీక్షల్లో అడిగిన పశ్నలు

1. ఉష్ణగతికశాస్త్రం అనే పదాన్ని 1849లో మొదట ఉపయోగించింది?

(ఎన్‌ఆర్‌ఎల్‌ జీఈటీ మెకానికల్, 2021)

1) విలియం ర్యాంకిన్‌            2) సాడి కార్నోట్‌

3) లార్డ్‌ కెల్విన్‌               4) రుడాల్ఫ్‌ క్లాసియస్‌

సమాధానం: 3

2. థర్మోడైనమిక్స్‌లోని మొదటి, రెండు నియమాలను ప్రతిపాదించింది?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీజీఎల్, 2019)

1) విలియం క్రూక్స్‌            2) లూయిస్‌ అల్వారెజ్‌

3) విలియం థామ్సన్‌            4) రాబర్ట్‌ హుక్‌

సమాధానం: 3

3. Second law of thermodynamics defines:
(SSC JE ME, 2019)
1) Internal Energy        2) Entropy        3) Heat        4) Work
Ans: 2
4. According to the second law of thermodynamics, work is said to be _______ and heat is said to be ________. 
(SSC JE Mechanical 2024)
1) high - grade energy; low - grade energy
2) low - grade energy; high - grade energy 
3) low - grade energy; low - grade energy 
4) high - grade energy; high - grade energy
Ans: 1
5. Which term of the following is defined by the first law of thermodynamics?
(BHEL ET Mechanical 2019)
1) Kinetic energy        2) Temperature        
3) Potential energy        4) Total energy
Ans: 4
6. The first law of thermodynamics fails to explain which of the following aspects, which led to the development of the second law of thermodynamics?
(UPSSSC JE Mechanical Official Paper 2022)
1) The direction of heat transfer        2) The conservation of energy
3) The work done by the system        4) The work done on the system
Ans: 1
7. The first law of thermodynamics is a special case of:
(Navik GD 2025)
1) Newton's law            2) The law of conservation of energy
3) Charles' law            4) The law of heat exchange
Ans: 2

Link copied to clipboard!