ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్

ఎన్రికో ఫెర్మీ

ఈయన ఇటాలియన్‌ - అమెరికన్‌ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. న్యూక్లియర్‌ ఫిజిక్స్‌లో అనేక పరిశోధనలు చేశారు. ఫెర్మీని అణు యుగానికి మార్గదర్శకుడిగా పేర్కొంటారు.

ఈయన ఇటాలియన్‌ - అమెరికన్‌ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. న్యూక్లియర్‌ ఫిజిక్స్‌లో అనేక పరిశోధనలు చేశారు. ఫెర్మీని అణు యుగానికి మార్గదర్శకుడిగా పేర్కొంటారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో అణుబాంబును రూపొందించడంలోనూ ఈయన ముఖ్య పాత్ర పోషించారు. ఫెర్మీ.. స్టాటిస్టికల్‌ మెకానిక్స్, క్వాంటం థియరీ, న్యూక్లియర్‌ - కణ భౌతికశాస్త్ర అభివృద్ధికి విశేషమైన కృషి చేశారు. నవంబరు 28న ఎన్రికో ఫెర్మీ వర్ధంతి సందర్భంగా ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య విషయాల గురించి తెలుసుకుందాం..!

బాల్యం - వృత్తి జీవితం

ఫెర్మీ 1901, సెప్టెంబరు 29న ఇటలీలోని రోమ్‌లో జన్మించారు. స్థానిక గ్రామర్‌ స్కూల్‌లో విద్యను అభ్యసించారు. చిన్నతనం నుంచే ఫెర్మీ చదువులో ముందుండేవారు. గణితం, భౌతికశాస్త్రాలపై ఎక్కువ ఆసక్తి చూపేవారు.
1926లో రోమ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు.
ముస్సోలినీ నియంతృత్వ పోకడల కారణంగా ఆయన ఇటలీ విడిచి అమెరికా వెళ్లిపోయారు. 1939లో కొలంబియా యూనివర్సిటీలో ఫిజిక్స్‌ ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు.
1944లో అమెరికా పౌరసత్వం తీసుకున్నారు. అదే ఏడాది మెక్సికోలో ఉన్న లాస్‌ అలమోస్‌ నేషనల్‌ ల్యాబొరేటరీకి అసోసియేట్‌ డైరెక్టర్‌ అయ్యారు.
1946, జనవరిలో చికాగోలోని ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ న్యూక్లియర్‌ స్టడీస్‌లో ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు. మరణించే వరకు అక్కడే పనిచేశారు.

పరిశోధనలు

1926-27 కాలంలో ఫెర్మీ-డిరాక్‌ గణాంకాలను అభివృద్ధి చేశారు.
1927లో థామస్‌-ఫెర్మీ నమూనాను అభివృద్ధి చేశారు.
1933లో ఫెర్మీస్‌ గోల్డెన్‌ రూల్‌ను తీసుకొచ్చారు.
1934లో బీటా క్షయం సిద్ధాంతాన్ని (theory of beta decay) అభివృద్ధి చేశారు.
1934లో న్యూట్రాన్లు అనేక మూలకాల్లో అణు పరివర్తనలను ప్రేరేపించగలవని గుర్తించారు.

అవార్డులు - గౌరవాలు

1929లో ఇటాలియన్‌ అకాడమీ సభ్యుడు అయ్యారు.
1942లో రాయన్‌ సొసైటీ నుంచి హ్యూస్‌ పతకం పొందారు.
1946లో అమెరికా ప్రభుత్వం ప్రెసిడెన్షియల్‌ మెడల్‌ ఫర్‌ మెరిట్‌ను ప్రదానం చేసింది.
1947లో ఫ్రాంక్లిన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆయనకు ఫ్రాంక్లిన్‌ మెడల్‌ను అందించింది.
1950లో రాయల్‌ సొసైటీకి విదేశీ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

చివరగా

సైద్ధాంతిక (theoretical), ప్రయోగాత్మక (experimental) భౌతికశాస్త్రంలో ప్రయోగాలు చేసిన అతికొద్ది మంది శాస్త్రవేత్తల్లో ఫెర్మీ ఒకరు. ఆయన చేసిన ప్రయోగాలు, వెలువరించిన సిద్ధాంతాలు ఇప్పటికీ ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న న్యూక్లియర్‌ రియాక్టర్లన్నింటికీ ఫెర్మీ ఫార్ములాలే ఆధారం. విద్యుత్‌ ఉత్పత్తికి ఇవి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఈయన 1954, నవంబరు 28న చికాగోలో మరణించారు.