ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్

లైనస్‌ పౌలింగ్‌

ఈయన అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త, ఇంజినీర్, శాంతి కార్యకర్త. లైనస్‌ ప్రధానంగా రసాయన నిర్మాణ విశ్లేషణ, రసాయన బంధ స్వభావం, పరమాణు జీవశాస్త్రం పై పరిశోధనలు చేశారు

ఈయన అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త, ఇంజినీర్, శాంతి కార్యకర్త. లైనస్‌ ప్రధానంగా రసాయన నిర్మాణ విశ్లేషణ (chemical structure analysis), రసాయన బంధ స్వభావం the nature of the chemical bond), పరమాణు జీవశాస్త్రం (molecular biology)పై పరిశోధనలు చేశారు. ఆధునిక క్వాంటం రసాయనశాస్త్రం, అణు జీవశాస్త్రం స్థాపనకు ఆయన ప్రయోగాలు దోహదం చేశాయి. ఆయన పన్నెండు వందలకు పైగా పరిశోధన పత్రాలు, పుస్తకాలు ప్రచురించారు. రెండుసార్లు నోబెల్‌ బహుమతి అందుకున్న ఘనత ఆయన సొంతం. ఆధునిక రసాయనశాస్త్రానికి మూలపురుషుడిగా గుర్తింపు పొందిన లైనస్‌ పౌలింగ్‌ జీవితంలోని ముఖ్య సంఘటనల గురించి తెలుసుకుందాం..!

పూర్తి పేరు లైనస్‌ కార్ల్‌ పౌలింగ్‌ (Linus Carl Pauling). 1901, ఫిబ్రవరి 28న అమెరికాలోని ఒరెగాన్‌లో ఉన్న పోర్ట్‌ల్యాండ్‌లో జన్మించారు. 30కిపైగా ఖనిజాల పరమాణు అమరికలు, స్ఫటిక నిర్మాణాలను నిర్ధారించడానికి పౌలింగ్‌ ఎక్స్‌-రే వివర్తనాన్ని (X-ray diffraction) ఉపయోగించారు. తద్వారా ఆధునిక నిర్మాణ రసాయనశాస్త్రం (modern structural chemistry), ఖనిజశాస్త్రాలకు (mineralogy) పునాది వేశారు.
1958లో లైనస్‌ తన దృష్టిని ప్రపంచ శాంతి కార్యకలాపాలు, సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్ర పరిశోధనల వైపు మళ్లించారు. వాతావరణంలో అణుపరీక్షలు (atmospheric nuclear testing) నిలిపివేయాలని కోరుతూ 11వేలమందికి పైగా శాస్త్రవేత్తల సంతకాలతో కూడిన భారీ విజ్ఞాపన పత్రాన్ని పౌలింగ్‌ 1958లో ఐక్యరాజ్యసమితికి సమర్పించారు. ఫలితంగా అణు పరీక్షల నిషేధ ఒప్పందం అమల్లోకి వచ్చింది.
1920, 1930 దశకాల్లో సిలికేట్స్, మైకా, క్లోరైట్లు, అల్యూమినో సిలికేట్లపై క్రమబద్ధ పరిశోధనలు చేశారు. పరమాణు నిష్పత్తులు స్ఫటిక జ్యామితిని ఎలా నిర్దేశిస్తాయో స్పష్టం చేశారు. అయానిక సమ్మేళనాల స్ఫటిక నిర్మాణాలను అంచనా వేయడానికి, వాటికి తార్కిక వివరణ ఇవ్వడానికి లైనస్‌ 1929లో అయిదు అనుభావిక మార్గదర్శకాలు (empirical guidelines) ప్రచురించారు. అవే పౌలింగ్‌ నియమాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
1932లో అణు బంధ శక్తులు (molecular bond energies), డైపోల్‌ మూవ్‌మెంట్‌లను ఉపయోగించి ఎలక్ట్రో నెగెటివిటీ భావనను పరిచయం చేశారు. అణువులు, ఎలక్ట్రాన్‌లను ఎలా పంచుకుంటాయో అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించే సంఖ్య స్కేల్‌ను తయారు చేశారు. దీన్ని మనం నేటికీ ఉపయోగిస్తున్నాం. 1948లో సికిల్‌ సెల్‌ అనీమియా వ్యాధిపై పరిశోధనలు చేసి, అది హిమోగ్లోబిన్‌ భౌతిక నిర్మాణాన్ని మారుస్తుందని నిరూపించారు.
20వ శతాబ్దపు అత్యంత ప్రభావవంతమైన శాస్త్రవేత్తల్లో లైనస్‌ పౌలింగ్‌ ఒకరు. లైనస్‌ ‘ది నేచర్‌ ఆఫ్‌ ది కెమికల్‌ బాండ్, అండ్‌ ది స్ట్రక్చర్‌ ఆఫ్‌ మాలిక్యూల్స్‌ (1939)’, ‘జనరల్‌ కెమిస్ట్రీ (1947)’, ‘నో మోర్‌ వార్‌! (1958)’ లాంటి ప్రసిద్ధ పుస్తకాలు రచించారు. రెండు నోబెల్‌ బహుమతులు గెలుచుకున్న అతికొద్ది మందిలో ఆయన ఒకరు. ఆయన 1994, ఆగస్టు 19న కాలిఫోర్నియాలో మరణించారు.

లైనస్‌ పౌలింగ్‌ చేసిన ముఖ్యమైన పరిశోధనలు, ప్రతిపాదించిన నియమాలు, ఆయన పొందిన అవార్డులు - గౌరవాలతోపాటు గతంలో వివిధ పోటీపరీక్షల్లో ఈ అంశంపై అడిగిన ప్రశ్నలు - జవాబులతో రూపొందించిన ఈబుక్‌ ‘ఈనాడు ఈప్రతిభ జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌ & కరెంట్‌ అఫైర్స్‌ కోర్సుII’లో అందుబాటులో ఉంది. వివరాల కోసం లింక్ పై క్లిక్ చేయండి. https://hov.to/69b00978

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. లైనస్‌ పౌలింగ్‌ కింది ఏ విభాగంలో 1954లో నోబెల్‌ బహుమతి అందుకున్నారు?

(సీఎస్‌ఐఆర్‌ సీఈఆర్‌ఐ జేఎస్‌ఏ, 2022)

1) కెమిస్ట్రీ 2) ఫిజిక్స్‌

3) ఫిజియాలజీ 4) ఎకనామిక్స్‌

సమాధానం: 1

2. రసాయనశాస్త్రం కోసం ఒకటి, శాంతి కోసం మరొకటి ఇలా రెండుసార్లు ఎవరితోనూ పంచుకోకుండా నోబెల్‌ బహుమతి గెలుపొందిన ఏకైక రసాయన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

(ఏపీ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్‌ మెయిన్స్, 2019)

1) అల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ 2) ఇర్విన్‌ ష్రోడింగర్‌

3) లైనస్‌ పౌలింగ్‌ 4) నీల్స్‌ బోర్‌

సమాధానం: 3

3. లైనస్‌ పౌలింగ్‌ కింది ఏ సంవత్సరంలో రసాయనశాస్త్రంలో నోబెల్‌ బహుమతి అందుకున్నారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీజీఎల్‌ టైర్‌ 1, 2023)

1) 1954 2) 1950 3) 1956 4) 1958

సమాధానం: 1

4. అమెరికన్‌ శాస్త్రవేత్త అయిన లైనస్‌ పౌలింగ్‌ 1922లో హాలోజన్ల విభాగంలో కింది ఏ మూలకానికి 4.0 విలువను కేటాయించారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీజీఎల్‌ టైర్‌ 1, 2023)

1) ఫ్లోరిన్‌ 2) అయోడిన్‌ 3) ఆస్టాటిన్‌ 4) బ్రోమిన్‌

సమాధానం: 1

5. What numerical scale was introduced in 1932 that determined the electronegativity of fluorine to be 4.0?
(SSC CHSL Tier-I, 2023)
1) Allred-Rochow scale 2) Mulliken scale
3) Pauling scale 4) Jae scale
Ans: 3
6. Linus Pauling won the Nobel Prize for Chemistry in 1954 and for ______ in 1962.
(DSSSB JE ME, 2019)
1) Physics 2) Literature 3) Peace 4) Medicine
Ans: 3
7. Who explained the structure of protein?
(SSC CPO, Paper-I, 2023)
1) RF Rose 2) Emil Fischer
3) Johnson and Cristae 4) Pauling and Corey
Ans: 4
8. How many individuals have achieved the distinction of winning double Nobel Prize?
(SSC Steno, 2019)
1) 4 2) 3 3) 2 4) 1
Ans: 1