ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్

సలీం అలీ

ఈయన భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ పక్షి శాస్త్రవేత్త (ఆర్నిథాలజిస్ట్‌). సలీంను ‘బర్డ్‌ మ్యాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’గా పిలుస్తారు.


ఈయన భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ పక్షి శాస్త్రవేత్త (ఆర్నిథాలజిస్ట్‌). సలీంను ‘బర్డ్‌ మ్యాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’గా పిలుస్తారు. ఈయన దేశమంతటా పక్షుల గురించి క్రమబద్ధంగా సర్వేలు నిర్వహించిన మొదటి వ్యక్తిగా పేరొందారు. దేశంలో పక్షిశాస్త్రానికి (ఆర్నిథాలజీ) ఈయన వల్లే ప్రాచుర్యం లభించింది. వివిధ రకాల జాతుల పక్షులను కనుక్కుని వాటికి పేర్లు పెట్టారు. నవంబరు 12న సలీం జయంతి సందర్భంగా పోటీపరీక్షల కోణంలో ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య విషయాలు తెలుసుకుందాం..!

  • సలీం అలీ 1896, నవంబరు 12న బొంబాయిలోని ఖేత్వాడిలో జన్మించారు. అసలు పేరు సలీం మొయిజుద్దీన్‌ అబ్దుల్‌ అలీ. 1926లో ఆయన జూలాజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియా లో పక్షి శాస్త్రవేత్తగా ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేశారు. అయితే తగిన విద్యార్హత లేకపోవడంతో అది దక్కలేదు. దీంతో బాంబే నేచురల్‌ హిస్టరీ సొసైటీ మ్యూజియంలో గైడ్‌ ఉద్యోగంలో చేరిన ఆయన అక్కడ పక్షుల జీవన విధానంపై ఆసక్తి పెంచుకున్నారు.
  • పక్షిశాస్త్రంపై అవగాహన కోసం సలీం 1928లో బెర్లిన్‌ విశ్వవిద్యాలయంలోని జూలాజికల్‌ మ్యూజియంలో శిక్షణలో చేరారు. అక్కడ ప్రముఖ పక్షిశాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్‌ ఎర్విన్‌ స్ట్రీస్‌మాన్‌ ఆధ్వర్యంలో అనేక విషయాలు నేర్చుకున్నారు. 1930లో భారత్‌కు తిరిగి వచ్చి, దేశవ్యాప్తంగా పక్షుల గురించి సర్వేలు నిర్వహించారు. హైదరాబాద్, కొచ్చిన్, ట్రావెన్‌కోర్, గ్వాలియర్, భోపాల్‌ రాచరిక సంస్థానాలు అందించిన స్పాన్సర్‌షిప్‌తో ఆయన వాటిని చేపట్టారు.
  • 1930లో వీవర్‌ పక్షి స్వభావం, లక్షణాలను వివరిస్తూ ఆయన ఒక పరిశోధనా పత్రాన్ని ప్రచురించారు. ఇది ఆయనకు పేరు ప్రతిష్ఠలు తెచ్చిపెట్టింది. ఆయన తన పరిశోధనలు, సేకరించిన వివరాలతో అనేక పుస్తకాలు రచించారు. 1985లో ‘ది ఫాల్‌ ఆఫ్‌ ఏ స్పారో’ పేరుతో తన ఆత్మకథ రచించారు. భారత ప్రభుత్వం 1958లో పద్మ భూషణ్, 1976లో పద్మ విభూషణ్‌ పురస్కారాలతో సలీంను సత్కరించింది. 
  • భారతదేశంలో పక్షుల అధ్యయనాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడంలో సలీం ఎంతో కృషి చేశారు. ఆయన జీవితంలో దాదాపు 60 ఏళ్లు పూర్తిగా పక్షుల గురించి పరిశోధనల్లోనే గడిపారు. స్వాతంత్య్రానంతరం నిధుల కొరత కారణంగా ప్రభుత్వం బాంబే నేచురల్‌ హిస్టరీ సొసైటీని మూసేయాలని భావించింది. 200 ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన సొసైటీ మూతపడకూడదని సలీం అప్పటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూకు స్వయంగా లేఖ రాసి, దాన్ని పునరుద్ధరించేలా చేశారు.
  • భరత్‌పూర్‌ బర్డ్‌ శాంక్చుయరీ, సైలెంట్‌వ్యాలీ నేషనల్‌ పార్క్‌ పరిరక్షణకు సలీం కృషి చేశారు. 1986లో ఈయన గౌరవార్థం శ్రీనగర్‌ (జమ్మూ - కశ్మీర్‌)లోని సిటీ ఫారెస్ట్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌ పేరును సలీం అలీ నేషనల్‌ పార్క్‌గా మార్చారు. సలీం 1987, జూన్‌ 20న ముంబయిలో మరణించారు. ఈయన జ్ఞాపకార్థం భారత ప్రభుత్వం 1990లో ‘సలీం అలీ సెంటర్‌ ఫర్‌ ఆర్నిథాలజీ అండ్‌ నేచురల్‌ హిస్టరీ’ని కోయంబత్తూర్‌ సమీపంలోని అనైకట్టీలో ఏర్పాటు చేసింది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. కిందివారిలో ఎవర్ని ‘బర్డ్‌మాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’ అని పిలుస్తారు?
(ఎస్‌ఎస్‌సీ జేఈ ఈఈ, 2020)

1) అనుపమ్‌ మిశ్రా               2) ఎస్‌.పి.గోద్రేజ్‌

3) ఎం.సి.మెహతా               4) సలీం అలీ

సమాధానం: 4

2. సలీం అలీ పక్షుల అభయారణ్యం ఎక్కడ ఉంది?
(ఎంపీఎస్సీ మెయిన్స్, 2019)

1) కర్ణాటక    2) గోవా        3) కేరళ    4) మహారాష్ట్ర

సమాధానం: 2

3. ఆర్నిథాలజీ దేని అధ్యయనానికి సంబంధించింది?
(డబ్ల్యూబీసీఎస్‌ ప్రిలిమ్స్, 2019)

1) చేపలు           2) నాణేలు        3) పురాతన అవశేషాలు    4) పక్షులు    

సమాధానం: 4

4. కిందివారిలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందిన భారతీయ పక్షి శాస్త్రవేత్త, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
(నాబార్డ్‌ గ్రేడ్‌ ఎ, 2021)

1) గిల్లీ అర్జున్‌ సింగ్‌           2) జిమ్‌ కార్బెట్‌

3) సలీం అలీ                4) కైలాష్‌ సంఖలా              5) సుందర్‌లాల్‌ బహుగుణ

సమాధానం: 3

5. Select the correct active form of the given sentence.
It was decided by Salim Ali to devote his life to the preservation of Indian birds.
(SSC CPO, 2024)

1) Salim Ali decided to devote his life to the preservation of Indian birds.

2) Salim devoted his life to the preservation of Indian birds.

3) Salim Ali has decided to devote his life to the preservation of Indian birds.

4) Salim Ali had decided to devote his life to the preservation of Indian birds.

Ans: 1
6. Which of the following statements is/are correct?
i. Maximum National Parks in India are located in the state of Madhya Pradesh.
ii. Mudumalai National Park is located in Kerala.
iii. The Salim Ali Centre for Ornithology and Natural History is located in Tamil Nadu.
(SSC CHSL Tier-I, 2024)

1) Both i and ii are correct            2) Only iii is correct

3) Only i is correct                    4) Both i and iii are correct

Ans: 4

7. Which of the following states inaugurated its first bird festival ‘Kalrav’ in January 2021?
(SSC CGL Tier-I, 2021)

1) Tripura        2) Assam        3) Odisha        4) Bihar

Ans: 4

8. Which of the following places is NOT a vulture conservation breeding centre under the Bombay Natural History Society?
(SSC Stenographer, 2026)

1) Pinjore (Haryana)        2) Buxa (West Bengal)

3) Rani, Guwahati (Assam)    4) Pachmarhi (Madhya Pradesh)

Ans: 4


Copyright © 2026 Ushodaya Enterprises Pvt Ltd All Rights Reserved

  • Facebook
  • Twitter
  • YouTube
  • Instagram
  • Telegram