లాలా లజపతి రాయ్‌

లాలా లజపతి రాయ్‌

ఈయన ప్రముఖ జాతీయవాద నాయకుడు, స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, సంఘసంస్కర్త. బ్రిటిష్‌ వలస పాలన నుంచి దేశానికి స్వాతంత్య్రాన్ని సాధించేందుకు జరిపిన పోరాటంలో రాయ్‌ ముఖ్య భూమిక పోషించారు. ఈయనకు పంజాబ్‌ కేసరి (పంజాబ్‌ సింహం) అనే బిరుదు ఉంది. రాయ్‌ ప్రముఖ అతివాద నాయకుడు కూడా. అతివాద త్రయంగా ప్రసిద్ధిగాంచిన లాల్‌-బాల్‌-పాల్‌ (లాలా లజపతి రాయ్, బాల గంగాధర్‌ తిలక్, బిపిన్‌ చంద్రపాల్‌)లో ఈయన ఒకరు. రాయ్‌ దేశంలోని అందరికీ విద్య అందాలని పరితపించారు, కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. తన రచనలతో ప్రజల్లో ఉత్తేజాన్ని నింపి, ఆంగ్లేయులపై తిరగబడేలా చేశారు. జాతీయోద్యమంలో ఎందరికో స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. నవంబరు 17న రాయ్‌ వర్ధంతి సందర్భంగా ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య విశేషాలను తెలుసుకుందాం..!

  • లాలా లజపతి రాయ్‌ 1865, జనవరి 28న పంజాబ్‌లోని ఫిరోజ్‌పూర్‌ జిల్లాలో ఉన్న ధుడికే అనే గ్రామంలో జన్మించారు. 1880లో న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించడానికి లాహోర్‌లోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో చేరిన ఆయనకు లాలా హన్స్‌రాజ్, పండిట్‌ గురుదత్త లాంటి స్వాతంత్య్ర సమరయోధులతో పరిచయం ఏర్పడింది. అప్పుడే స్వామి దయానంద సరస్వతి ప్రారంభించిన హిందూ సంస్కరణవాద ఉద్యమం, ఆర్యసమాజ్‌ ఆయన్ను ప్రభావితం చేశాయి.
  • 1883లో లాహోర్‌లో లాలా హన్స్‌రాజ్, పండిట్‌ గురుదత్తతో కలిసి ‘ది రీజెనరేటర్‌ ఆఫ్‌ ఆర్యవర్త’ అనే ఆంగ్ల వారపత్రికను నెలకొల్పారు. అదే ఏడాది ‘దేశోపకారక్‌’ అనే ఉర్దూ వారపత్రికను ప్రారంభించారు. స్వామి దయానంద సరస్వతి జ్ఞాపకార్థం లాహోర్‌లో 1886, జూన్‌ 1న ప్రారంభించిన దయానంద్‌ ఆంగ్లో వేద (డీఏవీ) పాఠశాల ఏర్పాటులో లాల్‌ కీలకంగా వ్యవహరించారు. ‘ది ట్రిబ్యూన్‌’ సహా అనేక వార్తాపత్రికలకు వ్యాసాలు రాసేవారు.
  • రాయ్‌ 1897లో హిందూ రిలీఫ్‌ మూవ్‌మెంట్‌ను స్థాపించారు. కరవు పీడిత ప్రాంతాల్లోని వారికి సాయం అందించడంతోపాటు అభాగ్యులైన అనాథలను క్రైస్తవ మిషనరీ సంస్థలు తమ అధీనంలోకి తీసుకోకుండా లేదా వారి మతాన్ని మార్చకుండా కాపాడేందుకు ఈ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. 1894, మే 19న పంజాబ్‌ నేషనల్‌ బ్యాంక్‌ (పీఎన్‌బీ) స్థాపనలోనూ లాలా లజపతి రాయ్‌ కీలకపాత్ర పోషించారు.
  • 1904, అక్టోబరులో లాలా హన్స్‌రాజ్‌తో కలిసి లాహోర్‌లో ‘ది పంజాబీ’ అనే ఆంగ్ల వారపత్రికను నెలకొల్పారు. భారత స్వాతంత్య్రోద్యమానికి తనను తాను పూర్తిగా అంకితం చేసుకునే లక్ష్యంతో రాయ్‌ 1914లో న్యాయవాద వృత్తిని వదిలిపెట్టారు. 1921, నవంబరులో రాయ్‌ ‘సర్వెంట్స్‌ ఆఫ్‌ ది పీపుల్‌ సొసైటీ’ని స్థాపించారు. దీన్ని మహాత్మా గాంధీ అధికారికంగా ప్రారంభించారు. 1925లో ‘ది పీపుల్‌’ అనే ఆంగ్ల వారపత్రికను స్థాపించారు.
  • రాయ్‌ 1888లో ఇండియన్‌ నేషనల్‌ కాంగ్రెస్‌లో (ఐఎన్‌సీ) చేరారు. ఆయన బాల గంగాధర్‌ తిలక్, బిపిన్‌ చంద్రపాల్‌ నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్‌ అతివాద వర్గంతో కలిసి పనిచేశారు. రాయ్‌ రాజకీయంగా క్రియాశీలంగా ఉండటంతోపాటు ప్రజల్లో స్వరాజ్య కాంక్షను బలంగా రగిలించే ప్రయత్నాలు చేశారు. దీంతో ఆంగ్లేయులు ఆయన్ను నిలువరించేందుకు 1907, మేలో అరెస్ట్‌ చేసి, ఎలాంటి విచారణ చేపట్టకుండానే బర్మాలోని మాండలే కోటకు తరలించారు.
  • రాయ్‌ మాండలేలో ఉన్నప్పుడే 1908లో The Story of My Deportation- అనే పుస్తకం రాశారు. ఈయన రచించిన ‘ఆర్య సమాజ్‌’ అనే పుస్తకం 1915లో ప్రచురితమైంది. 1920లో ది ప్రాబ్లం ఆఫ్‌ నేషనల్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ ఇన్‌ ఇండియా అనే పుస్తకం రాశారు. 1928లో ‘అన్‌హ్యాపీ ఇండియా’ పుస్తకాన్ని రాశారు. 1927లో అమెరికన్‌ రచయిత్రి కేథరీన్‌ మాయో రచించిన ‘మదర్‌ ఇండియా’కు ప్రతిస్పందనగా దీన్ని రాయ్‌ తీసుకొచ్చారు. 

లాలా లజపతి రాయ్‌ రాజకీయ జీవితం, రచనలు, సైమన్‌ కమిషన్‌ సహా గతంలో ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్‌-1 ప్రిలిమ్స్, ఏపీ హైకోర్ట్‌ అసిస్టెంట్‌ ఎగ్జామినర్, ఆర్‌ఆర్‌బీ గ్రూప్‌-డి, ఎన్‌టీపీసీ, ఎస్‌ఎస్‌సీ, యూజీసీ నెట్‌ తదితర పోటీపరీక్షల్లో ఈ అంశంపై అడిగిన 115కి పైగా ప్రశ్నలు - జవాబులతో రూపొందించిన ఈబుక్‌ కోసం ‘ఈనాడు ఈప్రతిభ జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌ & కరెంట్‌ అఫైర్స్‌ కాంబో కోర్సు’కి సబ్‌స్క్రైబ్‌ చేసుకోండి! వివరాల కోసం లింక్ పై క్లిక్ చేయండి. https://hov.to/69b00978 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. కింది ఎవరు పంజాబ్‌ నేషనల్‌ బ్యాంక్‌ స్థాపనలో కీలకంగా వ్యవహరించారు?

(పంజాబ్‌ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్, 2025)

1) లాలా లజపతి రాయ్‌            2) ఉదమ్‌ సింగ్‌

3) అజిత్‌ సింగ్‌                   4) సోహన్‌ సింగ్‌ భక్నా

సమాధానం: 1

2. ఆల్‌ ఇండియా ట్రేడ్‌ యూనియన్‌ కాంగ్రెస్‌ (ఏఐటీయూసీ) మొదటి అధ్యక్షుడు ఎవరు?

(ఆర్‌పీఎఫ్‌ కానిస్టేబుల్, 2019)

1) లాలా లజపతి రాయ్‌                2) బాల గంగాధర తిలక్‌

3) దివాన్‌ చమన్‌లాల్‌                     4) గోపాలకృష్ణ గోఖలే

సమాధానం: 1

3. భారత జాతీయోద్యమంలో కీలక భూమిక పోషించిన లాలా లజపతి రాయ్‌కి ఉన్న బిరుదు ఏమిటి?

(ఆర్‌ఆర్‌బీ ఎన్‌టీపీసీ (యూజీ), 2025)

1) మహామన             2) పంజాబ్‌ తిలక్‌

3) దేశబంధు              4) పంజాబ్‌ కేసరి

సమాధానం: 4

4. లాలా లజపతి రాయ్‌ 1921లో కింది ఏ సంస్థను నెలకొల్పారు?

(ఆర్‌ఆర్‌బీ గ్రూప్‌ డి, 2022)

1) సర్వెంట్స్‌ ఆఫ్‌ ది పీపుల్‌ సొసైటీ            2) సత్యశోధక్‌ సమాజ్‌

3) సర్వతత్వదీపిక సభ                     4) చిన్మయ మిషన్‌

సమాధానం: 1

5. Who wrote the book 'Unhappy India' as a reply to the biased views of journalist Katherine Mayo?
(SSC MTS, 2026)
1) Lala Lajpat Rai                2) Rajendra Prasad
3) Bipin Chandra Pal            4) Bal Gangadhar Tilak
Ans: 1
6. Who was popularly known as the ‘Lion of Punjab’ during the Extremist phase?
(RRB NTPC (Graduate) CBT-I, 2026)
1) Bhagat Singh                    2) Bal Gangadhar Tilak
3) Lala Lajpat Rai                    4) Rajguru
Ans: 3
7. Which freedom fighter died during the protests against the Simon Commission?
(APPSC Panchayat Secretary, 2016)
1) Lala Hardayal            2) Madan Lal Dhingra
3) Lala Lajpat Rai            4) Shivaram Rajguru
Ans: 3
8. Who is the British police officer responsible for the Lathicharge that caused the death of Lala Lajpat Rai?
(AP Police Constable Mains, 2017)
1) Hugh Rose        2) Nikalson            3) Bhagat Singh            4) Saunders
Ans: 4
9. Lala Lajpat Rai, whose 160th birth anniversary was observed on 28 January 2025, was popularly known by which title?
(RRB Group D, 2026)
1) Netaji        2) Lokmanya Tilak        3) Punjab Kesari        4) Deshbandhu
Ans: 3
10. The British police attacked Lala Lajpat Rai during a peaceful demonstration against the _______ in 1928.
(RPF Constable, 2025)
1) Hindu casteism                2) Simon Commission
3) Unjust taxes during famine        4) British salt monopoly
Ans: 2

Copyright © 2026 Ushodaya Enterprises Pvt Ltd All Rights Reserved

  • Facebook
  • Twitter
  • YouTube
  • Instagram
  • Telegram