ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ డే

భారతదేశం చుట్టూ మూడువైపులా సముద్రంతో అతిపెద్ద తీర రేఖను కలిగి ఉంది. దీంతో సముద్ర ప్రయోజనాలను కాపాడటం, మారిటైం (అడ్మిరల్టీ) చట్టాలను కచ్చితత్వంతో అమలు చేయడం ముఖ్యం. ఇందుకోసం ఏర్పాటైందే భారత తీర రక్షక దళం (ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌). భారత తీరాలను సురక్షితంగా ఉంచడంలో, సముద్ర మండలాల్లో నిబంధనలను అమలు చేయడంలో ఇది ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తోంది. దీని ఏర్పాటుకు గుర్తుగా ఏటా మన దేశంలో ఫిబ్రవరి 1న ‘భారత తీర రక్షక దళ దినోత్సవం’గా (ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ డే) నిర్వహిస్తున్నారు. సముద్ర సమగ్రతను కాపాడటంతోపాటు జాతీయ భద్రతను ప్రోత్సహించడంలో కోస్ట్‌ గార్డ్‌ పాత్రను గౌరవించడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

సముద్ర చట్టం (Maritime law) అంటే?

• మహాసముద్రాలు, సముద్రాల వినియోగాన్ని నియంత్రించే అంతర్జాతీయ నియమాలను సముద్ర చట్టం అంటారు. ఇందులో ముఖ్యంగా ప్రైవేట్‌ సముద్ర వ్యాపారం, షిప్పింగ్, నేరాలకు సంబంధించిన సమస్యలకు నియమాలు, ఒప్పందాలు ఉంటాయి. ఇది వివాదాలకు చట్టపరమైన చట్రాన్ని (ఫ్రేమ్‌వర్క్‌) అందిస్తుంది. ప్రపంచ వాణిజ్యానికి, సముద్ర వనరులు - నౌకల్లోని సిబ్బంది రక్షణకు ఈ చట్టం చాలా కీలకం.
• ఐక్యరాజ్య సమితికి చెందిన ఇంటర్నేషనల్‌ మారిటైం ఆర్గనైజేషన్‌ (ఐఎంఓ) ఆయా దేశాలతో చర్చించి దీన్ని రూపొందిస్తుంది. ఇది చాలా స్వతంత్రంగా ఉంటుంది. 

ఏర్పాటు ఇలా..

• సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరిగే అక్రమ రవాణాను అరికట్టేందుకు, ప్రాదేశిక జలాల్లో చట్టవిరుద్ధ నౌకలను అడ్డుకునేందుకు ఉన్న అవకాశాలను పరిశీలించేందుకు ప్రభుత్వం 1970లో ‘నాగ్‌ కమిటీ’ని ఏర్పాటు చేసింది. అక్రమ రవాణా కార్యకలాపాలను ఎదుర్కోవడానికి ఒక ప్రత్యేక సముద్ర దళం అవసరమని ఈ కమిటీ సిఫార్సు చేసింది. 
• చట్టవిరుద్ధ సముద్ర కార్యకలాపాలను ఎదుర్కోవడానికి, భారత సముద్ర వనరులను రక్షించడానికి చర్యలు సూచించాల్సిందిగా భారత ప్రభుత్వం 1974లో మాజీ ఐపీఎస్‌ అధికారి కేఎఫ్‌ రుస్తంజీ అధ్యక్షతన ఒక కమిటీని నియమించింది. ఇది 1975లో తన నివేదికను ప్రభుత్వానికి అందించింది. సముద్ర రక్షణకు కోస్ట్‌ గార్డ్‌ తరహా సంస్థను ఏర్పాటు చేయాలని ఇది సిఫార్సు చేసింది.
• ఫలితంగా 1977, ఫిబ్రవరి 1న ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ (ఐసీజీ)ని స్థాపించారు. భారత నౌకాదళం నుంచి రెండు ఫ్రిగేట్లు, అయిదు పెట్రోలింగ్‌ పడవలతో ఇది ఏర్పాటైంది. 
• నాటి ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్‌ 1978, ఆగస్టు 19న ఐసీజీని లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. కోస్ట్‌ గార్డ్‌ చట్టం, 1978లో దీని విధుల గురించి నిర్వచించారు. 

విధులు

• ఐసీజీ స్థాపన నుంచే దేశ తీర ప్రాంతాల్లో భద్రత, చట్ట అమలును నిర్ధారించడానికి వివిధ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది. దాని విధులను పరిశీలిస్తే..
• భారత సముద్ర మండలాల్లో క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఓడలు, వ్యక్తులకు సాయం చేయడానికి రెస్క్యూ ఆపరేషన్లు నిర్వహించడం.
• సముద్ర నిబంధనలు అమలు చేయడం. స్మగ్లింగ్‌ను అరికట్టడం, సముద్ర వనరుల అక్రమ దోపిడీని నివారించడం, ఇతర సముద్ర నేరాలను నిరోధించడం.
• ఉగ్రవాదం, అక్రమ చొరబాట్లు లాంటి ముప్పుల నుంచి భారత తీర ప్రాంతాన్ని రక్షించడం. 
• చమురు రిగ్‌లు, ఫిషింగ్‌ జోన్లు, మౌలిక సదుపాయాలతో సహా సముద్ర వాతావరణంలోని భౌతిక ఆస్తులను రక్షించడం. 
• భారతదేశ తీరప్రాంత పర్యావరణ వ్యవస్థలను సంరక్షించేందుకు సముద్ర కాలుష్యాన్ని నివారించడం, పర్యావరణ చట్టాల అమలు లాంటివి చేపట్టడం.
• వరదలు, తుపానులు లాంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో పౌరులకు సహాయ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం.  

చారిత్రక నేపథ్యం

• సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరుగుతోన్న అక్రమ రవాణాను అడ్డుకోవడం, తీర ప్రాంతాల రక్షణే ధ్యేయంగా భారత ప్రభుత్వం 1977, ఫిబ్రవరి 1న భారత తీర రక్షక దళాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. 1978, ఆగస్టు 18న భారత పార్లమెంట్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ చట్టం, 1978కి ఆమోదం తెలిపింది. తద్వారా దాని కార్యకలాపాలకు చట్టబద్ధమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ లభించింది. ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ ఏర్పాటుకు గుర్తుగా ఏటా ఫిబ్రవరి 1న ‘ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ డే’గా నిర్వహించాలని 1978లో భారత ప్రభుత్వం తీర్మానించింది. 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

Q: భారత కోస్ట్‌ గార్డ్‌ దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు? (నావిక్‌ జీడీ 2022)

1) ఫిబ్రవరి 1            2) ఫిబ్రవరి 2

3) ఫిబ్రవరి 3            4) ఫిబ్రవరి 4

సమాధానం: 1

Q: ఇండియన్‌ కోస్ట్‌ గార్డ్‌ నినాదం ఏమిటి? (ఏఎఫ్‌సీఏటీ 2022)

1) సమ్‌ నో వరుణః

2) డ్యూటీ అన్‌టూ డెత్‌

3) వయం రక్షామః

4) సర్వీస్, సెక్యూరిటీ అండ్‌ బ్రదర్‌హుడ్‌

సమాధానం: 3

Q: Which of the following are the duties and functions of the Indian Coast Guard? (UPSC CAPF, 2014)
1. Preservation and protection of the marine environment
2. Safety and protection of artificial islands
3. Assistance in anti-smuggling operations
Select the correct answer using the code given below:
1) 1 and 2 only            2) 2 and 3 only
3) 1 and 3 only            4) 1, 2 and 3
Answer: 4

Q: Which of the following about the role of Indian Coast Guard is/are correct? (CDS GK, 2018)
1. Indian Coast Guard has been entrusted with the offshore security coordination authority
2. Lead intelligence agency for coastal and sea border
3. Coastal security in territorial waters
Select the correct answer using the code given below.
1) 1 and 3 only            2) 1, 2 and 3
3) 1 and 2 only            4) 3 only
Answer: 2