జాతీయ బీమా అవగాహన దినోత్సవం

బీమా ఒక సాంఘిక భద్రతా సౌకర్యం. మానవ జీవితంలో కొన్ని విపత్తుల వల్ల ప్రాణ నష్టం, అనారోగ్యం, ఆస్తి నష్టం లాంటివి సంభవించవచ్చు. అలాంటి క్లిష్ట సమయాల్లో సంబంధిత వ్యక్తికి లేదా కుటుంబానికి ఆర్థికంగా వెసులుబాటు కల్పించేదే బీమా. మానవ జీవితంలో బీమా ప్రాముఖ్యతను తెలియజేసే లక్ష్యంతో ఏటా జూన్‌ 28న ‘జాతీయ బీమా అవగాహన దినోత్సవం’గా (National Insurance Awareness Day) నిర్వహిస్తారు. బీమా తీసుకోవడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాల గురించి ప్రజలను చైతన్యపరచడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

బీమా అంటే?

• వ్యక్తులు, సంస్థలు ఊహించని నష్టాల నుంచి రక్షణ పొందడం ద్వారా ప్రమాదాలను ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడే ఒక ఆర్థిక రక్షణ సాధనమే బీమా. ఇది ఒక ఒప్పందంలా పనిచేస్తుంది. దీనిలో ఆస్తి నష్టం, గాయాలు లేదా ఆరోగ్య సంబంధిత ఖర్చులు లాంటి నిర్దిష్ట నష్టాలకు బీమా సంస్థ ఆర్థిక పరిహారాన్ని అందిస్తుంది. ఇది సంభావ్య ప్రమాదాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి రూపొందించిన ఒక వ్యవస్థీకృత ఆర్థిక ఉత్పత్తి. నష్ట భయాన్ని బీమా చేయడానికి ఆయా సంస్థలకు ఒకేసారి లేదా వాయిదా పద్ధతిలో చెల్లించే రుసుమే ప్రీమియం.
• 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో బ్రిటిష్‌ వలస పాలకులు అధికారిక బీమా పద్ధతులు ప్రవేశపెట్టడంతో మన దేశంలో బీమా రంగ అభివృద్ధికి పునాది పడింది. భారతదేశంలో మొట్టమొదటి జీవిత బీమా సంస్థ అయిన ‘ఓరియంటల్‌ లైఫ్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీ’  1818లో కోల్‌కతాలో ఏర్పాటైంది. మద్రాస్‌ ఈక్విటబుల్‌ అనే సంస్థ 1829లో మద్రాస్‌ ప్రెసిడెన్సీలో జీవిత బీమా వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించింది. జీవితేతర బీమా సేవలు అందించడానికి మొదటి సాధారణ బీమా సంస్థ అయిన ట్రైటాన్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీని 1850లో కోల్‌కతాలో స్థాపించారు.
• 1956, జనవరి 19న మన దేశంలో పనిచేస్తున్న జీవిత బీమా కంపెనీలన్నింటినీ ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోకి తీసుకొస్తూ, లైఫ్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా చట్టాన్ని పార్లమెంట్‌ ఆమోదించింది. 1956, సెప్టెంబరు 1 నుంచి ఎల్‌ఐసీ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థగా పనిచేయడం ప్రారంభించింది. 1956లో 154 భారతీయ సంస్థలు, 16 విదేశీ సంస్థలు, 75 ప్రావిడెంట్‌ ఫండ్‌ సంస్థలను (మొత్తం 245) జాతీయం చేశారు.
• భారతదేశంలో బీమా వ్యాపార పరిణామక్రమం, ఐఆర్‌డీఏఐ, భారత ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ముఖ్యమైన బీమా పథకాల తదితర సమాచారంతోపాటు
• ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 41.84 కోట్ల పాలసీలు జారీ అవగా, రూ.11.93 లక్షల కోట్ల ప్రీమియంలు వసూలయ్యాయి. రూ.8.36 లక్షల కోట్ల క్లెయింలు చెల్లించారు. 2025, మార్చి 31 నాటికి ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీల నిర్వహణలో ఉన్న మొత్తం ఆస్తుల విలువ రూ.74.44 లక్షల కోట్లుగా నమోదైంది. 2026, ఫిబ్రవరి నాటికి ప్రధానమంత్రి జీవన్‌ జ్యోతి బీమా యోజన కింద 26.88 కోట్లమంది నమోదయ్యారు.  

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. భారతదేశంలో జాతీయ బీమా అవగాహన దినోత్సవాన్ని ఏ తేదీన నిర్వహిస్తారు?

(ఓఎస్‌ఎస్‌ఎస్‌సీ సీఆర్‌ఈ (ఆర్‌ఐ, ఏఆర్‌ఐ, ఐసీడీఎస్‌ సూపర్‌వైజర్‌), 2025)

1) జూన్‌ 10    2) జూన్‌ 18        3) జూన్‌ 28    4) జూన్‌ 30

సమాధానం: 3

2. ఇన్సూరెన్స్‌ రెగ్యులేటరీ అండ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అథారిటీ (ఐఆర్‌డీఏఐ) చట్టాన్ని ఎప్పుడు చేశారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీహెచ్‌ఎస్‌ఎల్‌ టైర్‌ 1, 2023)

1) 1999   2) 2011   3) 1995   4) 2002

సమాధానం: 1

3. జనరల్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాను ఏ సంవత్సరంలో ఒక కంపెనీగా నమోదు చేశారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీ కానిస్టేబుల్, 2021)

1) 1988        2) 1972            3) 1965        4) 1981

సమాధానం: 2

4. భారతదేశంలో కింది ఏ సంస్థ బీమా రంగాన్ని నియంత్రిస్తుంది?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ జేఈ ఈఈ, 2021)

1) ట్రాయ్‌        2) నాబార్డ్‌        3) ఎఫ్‌ఎస్‌ఎస్‌ఏఐ   4) ఐఆర్‌డీఏఐ

సమాధానం: 4

5. Which of the following is NOT a public sector insurance company?
(SSC MTS 2021)
1) United India Insurance Company
2) The New India Assurance Company Limited
3) SBI Life Insurance
4) General Insurance Corporation of India
Ans: 3
6. Which basic principle of insurance defines that the insurance company is liable to compensate the insured up to the actual loss amount suffered?
(LIC AAO Mains Memory Based Paper 2023)
1) Principle of Indemnity                2) Principle of Contribution
3) Principle of Subrogation            4) Principle of Utmost Good Faith
5) Principle of Proximate Cause
Ans: 1
7. As of July 2022, a life insurance cover of _________ under the Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana, gives life insurance cover on death of the life assured, due to any reason, to the deceased's family.
(RRB Group D 2022)
1) Rs.75,000        2) Rs.50,000        3) Rs.30,000         4) Rs.40,000
Ans: 3