బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌

భారత స్వాతంత్య్రోద్యమంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకుల్లో బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌ ఒకరు. ఈయన్ను ‘లోకమాన్య’గా పిలుస్తారు. అంటే ప్రజలందరూ నాయకుడిగా అంగీకరించిన వ్యక్తి అని అర్థం. తిలక్‌ ప్రముఖ అతివాద నాయకుడు కూడా. అతివాద త్రయంగా ప్రసిద్ధిగాంచిన లాల్‌-బాల్‌-పాల్‌ (లాలా లజపతిరాయ్, బాల గంగాధర్‌ తిలక్, బిపిన్‌ చంద్రపాల్‌)లో తిలక్‌ ఒకరు. ఈయన తీవ్ర జాతీయవాదానికి మార్గదర్శకుడిగా పేరొందారు. అందుకే తిలక్‌ను ఆంగ్లేయులు ‘భారత అశాంతి పితామహుడిగా (The father of Indian unrest)’ పేర్కొన్నారు.  ఆగస్టు 1న తిలక్‌ వర్థంతి సందర్భంగా ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య విశేషాల గురించి తెలుసుకుందాం..!

బాల్యం - ఇతర ముఖ్యాంశాలు

• అసలు పేరు కేశవ్‌ గంగాధర్‌ తిలక్‌. 1856, జులై 23న మహారాష్ట్రలోని రత్నగిరిలో జన్మించారు.
• 1877లో పుణెలోని డెక్కన్‌ కాలేజీ నుంచి గణితశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్‌ ఆఫ్‌ ఆర్ట్స్‌ పట్టా పొందారు. 1879లో ప్రభుత్వ న్యాయ కళాశాల నుంచి ఎల్‌ఎల్‌బీ పట్టా అందుకున్నారు.
• 1884లో దక్కన్‌ ఎడ్యుకేషనల్‌ సొసైటీని స్థాపించారు.
• 1881లో ఆంగ్ల భాషలో మహారట్ట/ మరాఠా, మరాఠీ భాషలో కేసరి పత్రికలను స్థాపించారు.

రాజకీయ జీవితం

1890లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో క్రియాశీల సభ్యుడిగా చేరడంతో ఆయన రాజకీయ జీవితం ప్రారంభమైంది. అప్పట్లో ఆయన మితవాదిగానే ఉండి రాజ్యాంగబద్ధమైన విధానాల ద్వారా బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తెచ్చి, డిమాండ్లను నెరవేర్చుకోవాలని భావించారు. అయితే ఈ ప్రక్రియ విఫలం కావడంతో ఆయన అతివాదిగా మారి త్రిసూత్ర కార్యక్రమాన్ని ప్రతిపాదించారు. అవి:

1. స్వరాజ్యం (స్వయం పాలన)

2. న్వదేశీ (స్థానిక) వస్తువుల వినియోగం

3. జాతీయవాద విద్య

హోంరూల్‌ ఉద్యమం

బెంగాల్‌ విభజన వ్యతిరేక ఉద్యమం అనంతరం అనేక పరిస్థితులు హోమ్‌ రూల్‌ ఉద్యమానికి (స్వయం పాలన) దారితీశాయి. తిలక్‌ 1916, ఏప్రిల్‌ 28న హోంరూల్‌ లీగ్‌ను స్థాపించారు. దీన్ని అనిబిసెంట్‌ దేశవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకువచ్చారు. తిలక్‌ తన కేసరి పత్రిక ద్వారా హోమ్‌రూల్‌ ఉద్యమ లక్ష్యాన్ని వ్యాసాలు, వార్తల రూపంలో తెలియజేసి, ప్రజలను కార్యోన్ముఖులను చేశారు

చివరగా..

భారత రాజకీయాల్లో మకుటం లేని మహారాజుగా వెలిగిన నాయకుడు తిలక్‌. ప్రజలను రాజకీయంగా చైతన్యవంతులను చేసి వారిలో జాతీయ భావాన్ని రగిలించి, కార్యోన్ముఖులను చేస్తేనే భారతీయులకు భవిష్యత్తు ఉంటుందని ఆయన బలంగా నమ్మారు. అందుకోసం పత్రికలను స్థాపించి, వాటి ద్వారా బ్రిటిషర్ల దురాగతాలపై విమర్శనా వ్యాసాలు రాశారు. ఈ విధంగా దేశ స్వాతంత్య్రోద్యమంలో తన వంతు పాత్ర పోషించిన తిలక్‌ 1920 ఆగస్టు 1న మరణించారు.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. ఆంగ్లేయులు బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌ను ఏమని అభివర్ణించారు?
(ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీ 2021)
1) భారత అశాంతి పితామహుడు
2) శాంతి పురుషుడు
3) భారత వృద్ధ పితామహుడు
4) విప్లవాత్మక ఆలోచనల పితామహుడు

సమాధానం: 1

2. కేసరి, మరాఠా వార్తా పత్రికలను ఎవరు స్థాపించారు?
(ఓఎస్ఎస్‌సీ టీజీటీ, 2023)
1) బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌
2) రవీంద్రనాథ్‌ ఠాగూర్‌
3) లాల్‌ బహదూర్‌ శాస్త్రి
4) మహాత్మా గాంధీ
సమాధానం: 1

3. 1916లో హోమ్‌రూల్‌ ఉద్యమాన్ని ఎవరు ప్రారంభించారు?
(అలహాబాద్‌ హైకోర్ట్‌ ఆర్‌ఓ, 2019)

1) మహాత్మా గాంధీ 2) జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ
3) లాలాలజపతి రాయ్‌ 4) బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌

సమాధానం: 4

4. బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌ 1914 నుంచి ఎన్నేళ్ల పాటు మండేలా జైలులో నిర్బంధానికి గురయ్యారు?
(ఎంహెచ్‌ ఎస్‌ఈటీ పేపర్‌ 2: హిస్టరీ, 2024)

1) అయిదు 2) ఆరు
3) ఏడు 4) ఎనిమిది

సమాధానం: 2

5. Who is popularly known as Lokmanya Tilak was activist and teacher who played a massive role in the freedom struggle?
(MP Police Constable Official Paper 2023)
1) Vinoba Bhave 2) Bal Gangadhar Tilak
3) Vijay Krishna 4) Narasimhavarman
Ans: 2
6. In which language was the newspaper 'Kesari' published by Bal Gangadhar Tilak?
(UP Police SI Official PYP 2021)
1) Punjabi 2) Telugu 3) Marathi 4) Bengali
Ans: 3
7. Under whose leadership did Tilak and Agarkar start New English School?
(MPSC State Service Main Examination 2021)
1) Morobadada Phadnis 2) Vishnushastri Chiplunkar
3) Vaman Shivram Apte 4) Shivram Mahadev Paranjape
Ans: 2
8. What was the motto of Home Rule Movement?
(ACC 124 ACT Paper 2021)
1) Self government for India
2) Complete Independence to India
3) Introduction of Universal Adult Franchise
4) None of these
Ans: 1