అంతర్జాతీయ చెస్‌ దినోత్సవం

చదరంగం అనేది అత్యంత ప్రజాదరణ కలిగిన ప్రపంచవ్యాప్త క్రీడ. శాస్త్రీయ, మేధోపరమైన ఆలోచనల కలయికతో అత్యంత పురాతన సాంస్కృతిక ఆటల్లో ఇది ఒకటి.  చదరంగం ఆడటాన్ని మెదడుకు వ్యాయామంగా పేర్కొంటారు. ఇంటర్నేషనల్‌ చెస్‌ ఫెడరేషన్‌ (ఫిడే) స్థాపనకు గుర్తుగా ఏటా జులై 20న ‘అంతర్జాతీయ చెస్‌ దినోత్సవం’ (International Chess Day) నిర్వహిస్తారు. ప్రజలు దీన్ని ఆడేలా ప్రోత్సహించడంతోపాటు చదరంగం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను చాటిచెప్పడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం. 

• 64 చతురస్రాలు కలిగిన బోర్డుపై ఇద్దరు ఆడే ఆట చెస్‌. ప్రతి ఆటగాడికి 16 పావులు (ఎనిమిది మంది సైనికులు, రెండు గుర్రాలు, రెండు బిషప్‌లు, రెండు రూక్స్, ఒక మంత్రి, ఒక రాజు) ఉంటాయి. బోర్డుపై ప్రతి దానికి ప్రత్యేక కదలిక మార్గం ఉంటుంది. ఇది ప్రధానంగా నియమ - నిబంధనలతో రూపొందిన ఆట. ప్రతి ఎత్తుకు ఆటగాడి ఆలోచనా విధానం మారుతూ ఉంటుంది. ముఖ్యంగా తార్కిక జ్ఞానాన్ని, ఏకాగ్రతను పెంపొందించుకోవడంతోపాటు వేగంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో ఉపయోగపడుతుంది. 
• చదరంగానికి పుట్టినిల్లుగా భారతదేశాన్ని పేర్కొంటారు. క్రీ.శ. 7వ శతాబ్దంలో గుప్తుల కాలంలో ఇది ప్రాచుర్యంలో ఉన్నట్లు చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి. ఆ సమయంలో దీన్ని ‘చతురంగ’ అని పిలిచేవారు. దీన్ని ‘అష్టపద’ అని పిలిచే 8 ´ 8 బోర్డుపై ఆడేవారు. అప్పట్లో దీన్ని కేవలం ఒక ఆటగానే కాకుండా, యుద్ధ వ్యూహాలకు ప్రతిబింబంగా భావించేవారు. దీని తొలి రూపం పదాతి దళం, అశ్విక దళం, ఏనుగులు, రథాలతో కూడిన యుద్ధ భూమిని సూచించింది.  
•  చెస్‌ క్రీడాకారులకు ర్యాంకులు ఇచ్చేందుకు ప్రామాణికంగా ఆర్పాడ్‌ ఎలో రేటింగ్‌ విధానాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఒక సగటు క్లబ్‌ క్రీడాకారుడి రేటింగ్‌ సుమారు 1500 ఉంటే దాన్ని ఎలో రేటింగ్‌ అంటారు. చెస్‌లో గ్రాండ్‌ మాస్టర్, ఇంటర్నేషనల్‌ మాస్టర్, ఫిడే మాస్టర్, కాండిడేట్‌ మాస్టర్‌ లాంటి బిరుదులు ఉంటాయి. క్రీడాకారులు తమ ప్రదర్శన, రేటింగ్‌ ద్వారా వీటిని అందుకుంటారు. 
•   ఐక్యరాజ్య సమితి గణాంకాల ప్రకారం అమెరికా, బ్రిటన్, జర్మనీ, రష్యా, భారత్‌లోని వయోజన జనాభాలో సుమారు 70% తమ జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో చదరంగం ఆడారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 60.5 కోట్ల మంది పెద్దలు రోజూ చెస్‌ ఆడతారు.
• ప్రభుత్వ పాఠశాలల పాఠ్యప్రణాళికలో చెస్‌ క్రీడను తప్పనిసరి సబ్జెక్టుగా చేర్చిన మొదటి దేశం అర్మేనియా. 1851లో లండన్‌లో మొదటి ఆధునిక చెస్‌ టోర్నమెంట్‌ జరిగింది. 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. కింది అంతర్జాతీయ సంస్థల్లో ఏది చెస్‌ క్రీడకు సంబంధించిన పాలక మండలి?

(దిల్లీ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్‌ (ఎగ్జిక్యూటివ్‌), 2023)

1) ఐసీసీ     2) ఐఓసీ        3) ఫిడే      4) ఫిఫా

సమాధానం: 3

2. చదరంగంలో అడ్డు వరుసలో ఉండే గడులను ఏమంటారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీ కానిస్టేబుల్, 2023)

1) ర్యాంకులు      2) బంటులు

3) బిషప్‌లు       4) ఫైల్స్‌

సమాధానం: 1 

3. The colours of the squares used in a chessboard are ________ .
(SSC CGL, 2023)
1) white and black            2) red and black        
3) white and green            4) white and red
Ans: 1
4. The total number of bishops in a chess game is _____.
(SSC JE Mechanical, 2024)
1) one         2) two         3) three         4) four
Ans: 4
5. The number of white rooks used in chess is _______.
(Delhi Police Constable (Executive), 2023)
1) Three        2) One        3) Two        4) Four
Ans: 3

6. In chess, which piece is worth the least in terms of points? 
(SSC GD Constable 2024) 
1) King        2) Queen        3) Horse        4) Elephant (Rook)
Ans: 1