గవర్నర్‌ జనరల్స్‌ - వైస్రాయ్‌లు (పార్ట్‌ - 2)

వ్యాపారం కోసం భారతదేశంలో అడుగుపెట్టిన ఈస్టిండియా కంపెనీ తక్కువ సమయంలోనే పూర్తి దేశాన్ని తన అధీనంలోకి తెచ్చుకుంది. ఇందుకోసం గవర్నర్‌ జనరల్స్‌ - వైస్రాయ్‌లు ఎంతగానో కృషి చేశారు. బెంగాల్‌ గవర్నర్‌ జనరల్, భారతదేశ గవర్నర్‌ జనరల్, వైస్రాయ్‌ అనే మూడు పదవులతో వారు పూర్తి భారతదేశాన్ని నియంత్రించారు. పార్ట్‌ 1లో బెంగాల్‌ గవర్నర్‌ జనరల్స్‌పై సమాచారం ఉంది. ఇందులో భారతదేశ గవర్నర్‌-జనరల్స్‌ గురించి తెలుసుకుందాం..!

లార్డ్‌ విలియం బెంటింక్‌

1803లో మద్రాస్‌ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. 1828లో బెంగాల్‌ గవర్నర్‌ జనరల్‌ అయ్యారు. 1833 చార్టర్‌ చట్టం ప్రకారం, మొదటి భారతదేశ గవర్నర్‌ జనరల్‌గా మారారు. 1835 వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నారు. బెంటింక్‌ 1829లో ‘ది రెగ్యులేషన్‌ XVII ఆఫ్‌ 1829’ రూపొందించారు. ఇది సతీసహగమనాన్ని నిషేధించింది. దీన్ని శిక్షార్హమైన నేరంగా పరిగణించింది. 1830లో ఈ రెగ్యులేషన్‌ను మద్రాస్, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలకు కూడా వర్తింపజేశారు.

సర్‌ ఛార్లెస్‌ మెట్‌కాఫ్‌

1801లో ఢిల్లీ రెసిడెంట్‌కు సహాయకుడిగా (Assistant to the Resident at Delhi) ఆయన భారతదేశానికి వచ్చారు. 1811-19 వరకు ఢిల్లీ రెసిడెంట్‌గా పనిచేశారు. 1827లో భారత సుప్రీం కౌన్సిల్‌ సభ్యుడిగా నియమితులయ్యారు. లార్డ్‌ విలియం బెంటింక్‌ తర్వాత భారతదేశ గవర్నల్‌ జనరల్‌గా నియమితులయ్యారు. భారతదేశంలో పత్రికలపై ఉన్న నియంత్రణలను ఎత్తివేసి, ‘పత్రికా స్వాతంత్య్ర ప్రదాత (Liberator of Indian Press)’గా పేరొందారు.

లార్డ్‌ అక్‌లాండ్‌

ఈయన 1836 నుంచి 1842 వరకు భారతదేశ గవర్నర్‌ జనరల్‌గా పనిచేశారు. పాఠశాలల్లో మాతృభాష బోధనను ప్రోత్సహించారు. ఈయన కాలంలోనే మొదటి ఆఫ్గన్‌ యుద్ధం (1838-42) జరిగింది. లార్డ్‌ అక్‌లాండ్‌ 1838లో ఆఫ్గన్‌ పాలకుడైన దోస్త్‌ మహ్మద్‌ను ఆ పదవి నుంచి తొలగించి షాషుజాను రాజుగా నియమించారు. దీంతో యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ఈ యుద్ధం వల్ల ఆంగ్లేయులు ఆర్థికంగా, సైనికపరంగా బాగా నష్టపోయారు. ఈ కారణంగానే లార్డ్‌ అక్‌లాండ్‌ తన పదవిని కోల్పోయారు.

లార్డ్‌ ఎలిన్‌బరో 

మొదటి ఆఫ్గన్‌ యుద్ధంలో లార్డ్‌ అక్‌లాండ్‌ వైఫల్యం తర్వాత 1842లో లార్డ్‌ ఎలిన్‌బరో (Lord Ellenborough) భారతదేశ గవర్నర్‌ జనరల్‌గా నియమితులయ్యారు. 1842 నుంచి 1844 వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నారు. ఈయన 1842లో మొదటి ఆఫ్గన్‌ యుద్ధాన్ని ముగించి దోస్త్‌ మహ్మద్‌ను తిరిగి ఆఫ్గన్‌ పాలకుడిగా నియమించారు. చార్లెస్‌ నేపియర్‌ అనే ఆంగ్ల సైనికాధికారి ద్వారా సింధు ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించారు. 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. భారతదేశ మొదటి గవర్నర్‌ జనరల్‌ ఎవరు?

(గుజరాత్‌ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్‌ (లోక్‌రక్షక్‌), 2016)

1) విలియం బెంటింక్‌      2) లార్డ్‌ విల్లింగ్టన్‌

3) లార్డ్‌ మైఖేల్‌         4) లార్డ్‌ హేస్టింగ్స్‌

సమాధానం: 1

2. థగ్గీ ఆచారాన్ని నిషేధించిన భారత గవర్నర్‌ జనరల్‌?

(బిహార్‌ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2019)

1) లార్డ్‌ రిప్పన్‌                  2) లార్ట్‌ లిట్టన్‌

3) విలియం బెంటింక్‌              4) లార్డ్‌ డల్హౌసీ

సమాధానం: 3

3. భారతదేశంలో కింది ఎవరి కాలంలో ఆంగ్ల విద్యను అమలు చేశారు?

(ఏడబ్ల్యూఈఎస్‌ పీజీటీ - చరిత్ర, 2012)

1) లార్డ్‌ కర్జన్‌           2) లార్డ్‌ మెకాలే

3) లార్డ్‌ బెంటింక్‌            4) లార్డ్‌ హేస్టింగ్స్‌

సమాధానం: 3

4. భారత పత్రికా స్వాతంత్య్ర ప్రదాత అని కింది ఎవర్ని పేర్కొంటారు?

(ఆర్‌పీఎఫ్‌ కానిస్టేబుల్, 2019)

1) లార్డ్‌ రిప్పన్‌             2) లార్డ్‌ లిట్టన్‌

3) చార్లెస్‌ మెట్‌కాఫ్           4) చార్లెస్‌ ఉడ్‌

సమాధానం: 3

5. Who among the following Governor Generals of India wrote about the predicament of Indian weavers, “The bones of the cotton weavers are scattered on the plains of India”?
(SSC MTS, 2024)
1) Sir John Shore            2) Lord Amherst        
3) Lord William Bentinck    4) Lord Minto
Ans: 3
6. Who was the last Governor General of Bengal?
(MP Police SI, 2016)
1) Auckland        2) Hastings        3) William Bentinck        4) Cornwallis
Ans: 3
7. Who among the following was the Governor-General from 1773 to 1785?
(SSC MTS, 2023)
1) Warren Hastings        2) Lord Dalhousie
3) William Bentinck        4) Lord Mountbatten
Ans: 1
8. Which of the following Governor Generals of British India abolished the Doctrine of Lapse?
(RPF Constable, 2025)
1) Lord William Bentinck    2) Lord Canning
3) Lord Hardinge            4) Lord Ellenborough
Ans: 2