దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ 

భారత జాతీయోద్యమాన్ని ముందుండి నడిపించిన ముఖ్య వ్యక్తుల్లో దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ ఒకరు. ప్రముఖ మితవాద నాయకుడిగా పేరొందిన నౌరోజీ విద్యావేత్త, రాజకీయవేత్త.  1982లో బ్రిటిష్‌ పార్లమెంట్‌కు ఎన్నికైన మొదటి భారతీయుడు ఈయనే. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ ఏర్పాటులో నౌరోజీ ముఖ్య పాత్ర పోషించారు. జూన్‌ 30న ‘గ్రాండ్‌ ఓల్డ్‌ మాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (భారతదేశ కురు వృద్ధుడు)’గా పేరొందిన దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ వర్ధంతి. ఈ సందర్భంగా ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య విషయాలను తెలుసుకుందాం..! (ఈ లైన్‌ పేజీకి మాత్రమే. పోస్ట్స్‌లో అవసరం లేదు)

• దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ 1825, సెప్టెంబరు 4న ప్రస్తుత గుజరాత్‌లోని నవ్‌సారిలో ఒక పార్సీ - జొరాస్ట్రియన్‌ కుటుంబంలో జన్మించారు. 1840-45లో బొంబాయిలోని ఎల్ఫిన్‌స్టోన్‌ కళాశాలలో విద్య పూర్తిచేసిన ఆయన అదే కాలేజీలో అధ్యాపకుడిగా చేరారు. ఈ కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులైన మొదటి భారతీయుడు నౌరోజీయే. అక్కడ ఆయన గణితం, సహజ తత్వశాస్త్రం బోధించారు. 1854 వరకు అందులోనే పనిచేసిన నౌరోజీ 1855లో బ్రిటన్‌లో భారత యాజమాన్యంలో ఏర్పాటైన మొదటి సంస్థ అయిన కామా అండ్‌ కో. లో భాగస్వామి అయ్యేందుకు లండన్‌ వెళ్లారు.
• బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో మొట్టమొదటి రాజకీయ సంస్థగా పేర్కొనే ‘బొంబాయి అసోసియేషన్‌’ స్థాపనలో దాదాభాయ్‌ కీలకంగా వ్యవహరించారు. ఇది 1852, ఆగస్టు 26న ఏర్పడింది. 1865లో లండన్‌లో ఈస్టిండియా అసోసియేషన్‌ను స్థాపించారు. భారతీయ దృక్పథాలను బ్రిటిష్‌ నాయకులకు, ప్రజలకు తెలియజేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. 1866లో దీని పేరు ‘బ్రిటిష్‌ ఇండియన్‌ అసోసియేషన్‌’గా మారింది. 1874లో నౌరోజీ బరోడా సంస్థానానికి దివాన్‌ (ప్రధానమంత్రి)గా నియమితులయ్యారు. 

సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం (Drain of Wealth Theory)

• బ్రిటిష్‌ వలసపాలనలో భారత్‌ నుంచి బ్రిటన్‌కు గణనీయంగా సంపద తరలిపోవడంపై నౌరోజీ అనేక విమర్శలు చేశారు. జీతాలు, పెన్షన్లు, రెమిటెన్స్‌లు, అసమాన వాణిజ్య పద్ధతుల ద్వారా బ్రిటన్‌ మన దేశ వనరులను ఎలా తరలిస్తుందో ఆయన నిరూపించారు. 1901లో ఆయన ‘పావర్టీ అండ్‌ అన్‌ బ్రిటిష్‌ రూల్‌ ఇన్‌ ఇండియా’ అనే పుస్తకం రాశారు. బ్రిటిష్‌ పాలనలో అప్పటికే సుమారు 200 - 300 మిలియన్‌ పౌండ్ల భారత ఆదాయం ఇంగ్లండ్‌ తరలివెళ్లినట్లు ఆయన అంచనా వేశారు.
• దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ వారసత్వం నేటికీ భారతీయ నాయకులు, మేధావులకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది. ఆయన భారతదేశ ఆర్థిక జాతీయవాదానికి పునాది వేశారు.  మహాత్మా గాంధీ, బాల గంగాధర తిలక్, గోపాలకృష్ణ గోఖలే మొదలైన అనేకమంది భారతీయ నాయకులకు మార్గదర్శిగా నిలిచారు. బ్రిటన్‌ సహా ఇతర దేశాల్లో భారతదేశ ప్రయోజనాల కోసం వాదించిన ప్రముఖ విద్యావేత్తగా, రాజకీయ నాయకుడిగా, సంఘసంస్కర్తగా పేరుగాంచారు.  

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ ఒక....

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీజీఎల్‌ టైర్‌ 1, 2022)

1) వ్యాపారవేత్త        2) వైద్యుడు         3) సైనికుడు        4) బ్రిటిష్‌ అధికారి

సమాధానం: 1

2. దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ ‘ఈస్ట్‌ ఇండియా అసోసియేషన్‌’ను ఎక్కడ స్థాపించారు?

(ఆర్‌పీఎఫ్‌ కానిస్టేబుల్, 2019)

1) న్యూయార్క్‌        2) బెర్లిన్‌        3) బెంగాల్‌            4) లండన్‌

సమాధానం: 4

3. గ్రాండ్‌ ఓల్డ్‌ మాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా అని కింది ఎవర్ని పేర్కొంటారు?

(ఆర్‌ఆర్‌బీ స్టాఫ్‌ నర్స్, 2019)

1) దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ           2) జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ

3) సర్దార్‌ వల్లభ్‌భాయ్‌ పటేల్‌        4) సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌

సమాధానం: 1

4. 1876లో భారతదేశ జాతీయాదాయ మొదటి అంచనాలను ఎవరు రూపొందించారు?

(ఆర్‌ఆర్‌బీ గ్రూప్‌ డి, 2022)

1) దాదాభాయ్‌ నౌరోజీ        2) పి.సి.మహలనోబిస్‌

3) వి.కె.ఆర్‌.వి.రావు        4) విలియం డాగ్బోయ్‌

సమాధానం: 1

5. Which of the following books is written by Dadabhai Naoroji?
(SSC MTS, 2024)
1) Poverty and India                    2) Important Chapters of Poverty
3) Poverty and Un-British Rule in India    4) Economics History of India
Ans: 3
6. Which of the following is NOT correct with regards to the history of calculating National Income (NI) in India?
(SSC CGL, 2024)
1) First attempt to compute NI was made by Dadabhai Naoroji.
2) First official attempt to compute NI was made by PC Mahalanobis.
3) Dadabhai Naoroji divided the Indian economy into two parts: primary sector and secondary sector.
4) First scientific method to compute NI was used by Dr VKRV Rao.
Ans: 3
7. Dada Bhai Naoroji presented the case of 'drain of wealth' from India before which Commission in 1895.
(UGC NET Paper 2: History, 2023)
1) Welby Commission        2) Mcdonald Commission
3) Strachey Commission        4) Remittance Commission
Ans: 1