ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు పార్ట్‌ - 1

భారతదేశంలో రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికి సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు వెన్నెముక లాంటివి. ఎందుకంటే అవి రాజ్యాంగ నిబంధనల నిజమైన అర్థాన్ని వివరిస్తాయి. ప్రభుత్వ విభాగాల మధ్య వివాదాలను పరిష్కరిస్తాయి, పౌరుల హక్కులను పరిరక్షిస్తాయి. దేశ రాజ్యాంగంపై మెరుగైన అవగాహన పెంపొందించడానికి ఈ తీర్పులు ఎంతో కీలకం. అంతేకాకుండా సుప్రీం తన తీర్పుల ద్వారా శాసన వ్యవస్థ, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థలకు మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది. వివిధ సందర్భాల్లో అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పులు పాలనలో అనేక సంస్కరణలకు కారణమయ్యాయి. 

ఏకే గోపాలన్‌ వర్సెస్‌ స్టేట్‌ ఆఫ్‌ మద్రాస్‌ కేసు (1950)

భారత సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన తొలి, అత్యంత ప్రభావవంతమైన రాజ్యాంగ చట్ట తీర్పుల్లో ఇది ఒకటి. ఇది ఆర్టికల్‌ 21ను వ్యాఖ్యానించింది. స్వాతంత్య్రానంతర భారతదేశంలో Procedure Established by Law అర్థాన్ని నిర్వచించింది. ఈ కేసు  నివారక నిర్బంధం (Preventive Detention), వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, ఆర్టికల్స్‌ - 19, 21, 22 కింద ప్రాథమిక హక్కుల పరిధిని పరిశీలించింది. తర్వాతి కాలంలో మేనకాగాంధీ వర్సెస్‌ యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా - 1978 కేసు ద్వారా ఈ తీర్పును కొట్టివేశారు. 

శంకరీ ప్రసాద్‌ వర్సెస్‌ యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కేసు (1951)

రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా పార్లమెంట్‌ ప్రాథమిక హక్కులను సవరించగలదా అనే విషయాన్ని ఈ కేసు ప్రశ్నించింది. సుప్రీంకోర్టు పార్లమెంట్‌ అధికారాన్ని సమర్థించింది. రాజ్యాంగ విషయాల్లో శాసనాధికారానికి విస్తృత పరిధి కల్పించింది. ఈ కేసులో శంకరీ ప్రసాద్‌ సింగ్‌ అనే భూస్వామి ఆస్తిహక్కును పరిమితం చేసిన 1951 నాటి మొదటి రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాన్ని సవాలు చేశారు. ఈ కేసులోనే సుప్రీంకోర్టు తొలిసారిగా న్యాయ సమీక్షాధికారాన్ని వినియోగించింది. 

బెరుబారి కేసు (1960)

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక గురించి మనం అర్థం చేసుకునే విధానాన్ని రూపొందించడంలో ఈ కేసే కీలకపాత్ర పోషించింది. పార్లమెంట్‌ అధికారాలు, భారత భూభాగాన్ని విదేశానికి బదిలీ చేయడం లాంటి అంశాలపై ఈ కేసు ప్రధానంగా ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని జల్పాయిగురి జిల్లాలో ఉన్న బెరుబారి ప్రాంత యాజమాన్యానికి సంబంధించి భారత్‌ - పాకిస్థాన్‌ (తూర్పు పాకిస్థాన్‌) మధ్య తలెత్తిన ప్రాదేశిక వివాదమే ఈ కేసుకి కారణం. దీన్నే బెరుబారి యూనియన్‌ అండ్‌ ఎక్స్ఛేంజ్‌ ఆఫ్‌ ఎన్‌క్లేవ్స్‌ అంటారు.

గోలక్‌నాథ్‌ వర్సెస్‌ స్టేట్‌ ఆఫ్‌ పంజాబ్‌ కేసు (1967)

స్వాతంత్య్రానంతరం భూసంస్కరణలకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ముఖ్యమైన తీర్పు ఇది. అంతేకాకుండా ప్రాథమిక హక్కులను మార్పు నుంచి రక్షించడం ద్వారా పార్లమెంట్‌ సవరణాధికారాన్ని పరిమితం చేసింది. 1953లో పంజాబ్‌ ప్రభుత్వం ‘పంజాబ్‌ సెక్యూరిటీ అండ్‌ ల్యాండ్‌ టెన్యూర్స్‌ యాక్ట్‌’ చేసింది. గోలక్‌నాథ్‌ కుటుంబం ఈ చట్టాన్ని సవాలు చేసింది. ఆస్తిహక్కు అయిన ఆర్టికల్‌ 19్బ1్శ్బ÷్శ, ఆర్టికల్‌ 31 (ఆస్తిని కోల్పోకుండా రక్షణ)లకు ఇది విరుద్ధమని వాదించింది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. కిందివాటిలో ఏ కేసు సందర్భంగా భారత సుప్రీంకోర్టు పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదని పేర్కొంది?

(యూపీ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2021)

1) కేశవానంద భారతి కేసు             2) మినర్వా మిల్స్‌ కేసు

3) ఏకే గోపాలన్‌ కేసు                4) బెరుబారి యూనియన్‌ కేసు

సమాధానం: 4

2. కింది ఏ సంవత్సరంలో భారత రాజ్యాంగానికి మొదటి సవరణ చేశారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీ కానిస్టేబుల్, 2021)

1) 1954    2) 1950   3) 1959   4) 1951

సమాధానం: 4

3. గోలక్‌నాథ్‌ వర్సెస్‌ స్టేట్‌ ఆఫ్‌ పంజాబ్‌ (1967) కేసులో సుప్రీంకోర్టు కింది ఏ తేదీన తీర్పు వెలువరించింది?

(ఆర్‌పీఎస్సీ అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్, 2021)

1) 1967, ఫిబ్రవరి 27            2) 1967, మార్చి 28

3) 1967, మార్చి 1              4) 1967, మార్చి 2

సమాధానం: 1

4. Which of the following Constitutional Amendment Acts is related to the transfer of the Berubari Union No. 12 from India to Pakistan?
(DSSSB Grade IV Official Paper 2019)
1) 9th Constitutional Amendment Act        2) 7th Constitutional Amendment Act 
3) 4th Constitutional Amendment Act        4) 2nd Constitutional Amendment Act
Ans: 1
5. Which article of the Constitution of India says that 'No person shall be deprived of his life or personal liberty except according to procedure established by law'?
(RRB Group D 2022)
1) Article 22            2) Article 23            3) Article 21        4) Article 24
Ans: 3
6. In which of the following cases did the court restrict the Parliament from curtailing any Fundamental Right?
(RRB NTPC Graduate Level CBT-I, 2025)
1) Kesavananda Bharati vs State of Kerala        2) Golaknath vs State of Punjab
3) A K Gopalan vs State of Madras            4) Indira Gandhi vs Raj Narayan
Ans: 2
7. Which of the following cases propounded the concept of 'Basic structure' of the Indian Constitution?
(UPPSC Civil Service 2014)
1) Indra Sauhney Case        2) Shankari Prasad's Case
3) Rudal Shah's Case        4) None of the above
Ans: 4
8. Arrange the following judicial events chronologically:
i. Berubari Union case
ii. Kesavananda Bharati case
iii. S.R. Bommai case
(SSC CGL 2025)
1) i-ii-iii        2) iii-ii-i        3) ii-i-iii        4) iii-i-ii
Ans: 1