అంటరానితనం (నేరాల) చట్టం - 1955 అమలు

మన దేశంలో వందల ఏళ్లుగా అస్పృశ్యతకు గురైన దళితులకు అదనపు హక్కులు, అవకాశాలు, సౌకర్యాలు అందించి సమానత్వం, సాధికారత కల్పించాలని స్వాతంత్య్రానంతరం నాటి పాలకులు భావించారు. ఇందుకోసం రాజ్యాంగపరమైన రక్షణలను కల్పించారు. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 17 ద్వారా అంటరానితనాన్ని (అస్పృశ్యతను) నిషేధించారు. దీన్ని అమలు చేసేందుకు పార్లమెంట్‌ అంటరానితనం (నేరాల) చట్టం-1955ని రూపొందించింది. ఇది జూన్‌ 1న ఇది అమల్లోకి వచ్చింది.

అంటరానితనం అంటే?

• భారతదేశ చారిత్రక, సామాజిక నిర్మాణంలో అంటరానితనం లేదా అస్పృశ్యత అనే భావన పాతుకుపోయింది. కొన్ని వర్గాలను వారి కులం ఆధారంగా వివక్షకు గురిచేయడం, అణచివేయడం లేదా వెలివేయడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
• భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 17 ప్రకారం, అంటరానితనం అనేది ఏ రూపంలోనైనా ఆచరించడం నిషిద్ధం. చట్టరీత్యా శిక్షార్హం.

ఆర్టికల్‌ 17

భారత రాజ్యాంగంలోని మూడో భాగం (ప్రాథమిక హక్కులు) కింద ఆర్టికల్‌ 17 ఉంది. ఇది అంటరానితనాన్ని అన్ని రూపాల్లో రద్దు చేయడమే కాక, దాని ఆచరణను చట్టప్రకారం శిక్షార్షమైన నేరంగా పరిగణిస్తుంది. ఇది సామాజిక సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, కుల ఆధారిత వివక్షను నిర్మూలించడానికి ఒక రాజ్యాంగ రక్షణగా నిలుస్తుంది.

చారిత్రక నేపథ్యం

సమాజంలో అంటరానితనాన్ని రూపుమాపి అందరూ సమానమే అనే భావనను పెంపొందించే ఉద్దేశంతో భారత ప్రభుత్వం 1955లో అస్పృశ్యత నేర నిషేధ చట్టాన్ని రూపొందించింది. అదే సంవత్సరం మే 8న పార్లమెంట్‌ దీన్ని ఆమోదించింది. అంటరానితనం (నేరాల) చట్టం-1955 జూన్‌ 1 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఇది మొత్తం భారతదేశానికి వర్తిస్తుంది. 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. అంటరానితనం (నేరాల) చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో రూపొందించారు?

(యూపీ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2021)

1) 1955   2) 1900       3) 1925   4) 1990

సమాధానం: 1

2. ‘‘అంటరానితనం రద్దయ్యింది, దాని ఆచరణ ఏ రూపంలోనైనా నిషేధం’’ అని ఎక్కడ ప్రకటించారు?

(ఆర్‌పీఎస్‌సీ అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్, 2021)

1) ఆర్టికల్‌ 13       2) ఆర్టికల్‌ 15        3) ఆర్టికల్‌ 17   4) ఆర్టికల్‌ 19

సమాధానం: 3

3. Who among the following is associated with Supreme Court's Judgment on live streaming of SC case proceedings? 
(UGC NET (Political Science) Official Paper-II 2023)
1) Indira Jai Singh            2) Mukul Rohatgi
3) Ram Jethmalani             4) Kapil Sibbal
Ans: 1
4. Which article of the Constitution abolishes 'Untouchability'?
(SSC Selection Post 2025)
1) Article 14        2) Article 17        3) Article 19        4) Article 21
Ans: 2
 5. The untouchability (Offences) Act, 1955 was renamed as "The Protection of Civil Rights Act" in which year?
(Telangana Police SI Mains Exam 2018)
1) 1966        2) 1976        3) 1967        4) 1956
Ans: 2

చెప్పుకోండి చూద్దాం!

1.స్వాతంత్య్రానంతరం దేశంలో కింది ఏది అంటరానితనం సమస్యను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించింది?

1) రాజ్యాంగం     2) విద్యా వ్యవస్థ        3) మత సంస్థలు   4) ఏదీకాదు

సమాధానం: 1

2. అంటరానితనం అనేది కింది ప్రాథమిక హక్కుల్లో దేనికి విరుద్ధమైంది?

1) మత స్వేచ్ఛ హక్కు            2) రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు

3) స్వేచ్ఛా హక్కు            4) సమానత్వపు హక్కు

సమాధానం: 4