భారత్‌ సరిహద్దు దేశాలు - భౌగోళిక విశేషాలు

మన దేశ మొత్తం విస్తీర్ణం 3.28 మిలియన్‌ చదరపు కిలోమీటర్లు. ఇది ప్రపంచ భూభాగ విస్తీర్ణంలో 2.4 శాతానికి సమానం. వైశాల్యపరంగా భారతదేశం ప్రపంచంలో 7వ పెద్ద దేశంగా నిలిచింది. ఉత్తర, తూర్పు అర్ధగోళాలు రెండింటిలోనూ భారత్‌ ఉంది. మన దేశం మొత్తం 9 దేశాలతో భూ, సముద్ర సరిహద్దులను పంచుకుంటోంది. ఇవి భారతదేశ రక్షణ, వాణిజ్యంతోపాటు దౌత్య సంబంధాలు, సాంస్కృతిక మార్పిడిలో కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి. పోటీ పరీక్షల కోణంలో మనకు ఉన్న సరిహద్దు దేశాల గురించి సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం..!

భారతదేశం ప్రధానంగా పడమర నుంచి తూర్పునకు 7 ఆసియా దేశాలతో భూసరిహద్దును కలిగి ఉంది. అవి: పాకిస్థాన్, ఆఫ్గనిస్థాన్, చైనా, నేపాల్, భూటాన్, మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్‌
ఈ 7 దేశాలతో 16 భారతీయ రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు దాదాపు 15,106.7 కి.మీ. అంతర్జాతీయ భూ సరిహద్దును కలిగి ఉన్నాయి
అలాగే మన దేశ మొత్తం తీరరేఖ పొడవు 11,098.81 కి.మీ. (గతంలో మొత్తం పొడవు 7,516.6 కి.మీ.గా ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు). శ్రీలంక, మాల్దీవులు మనకు సముద్ర సరిహద్దు దేశాలు.

భూ సరిహద్దు దేశాలు..

భారత్‌ - పాకిస్థాన్‌

ఈ రెండు దేశాలూ 3,323 కి.మీ. పొడవైన అంతర్జాతీయ సరిహద్దును పంచుకుంటున్నాయి.
మన దేశంలోని గుజరాత్‌ (506 కి.మీ.), రాజస్థాన్‌ (1170 కి.మీ.), పంజాబ్‌ (425 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు; జమ్మూ-కశ్మీర్, లద్దాఖ్‌ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు (1222 కి.మీ.) పాకిస్థాన్‌తో సరిహద్దును పంచుకుంటన్నాయి.

భారత్‌ - ఆఫ్గనిస్థాన్‌

ఇండియా, ఆఫ్గనిస్థాన్‌కు మధ్య అంతర్జాతీయ సరిహద్దు సుమారు 106 కి.మీ. పొడవున ఉంది. ఇది సాంకేతికంగా లద్దాక్‌ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని వఖాన్‌ కారిడార్‌ వెంబడి ఉంది.

భారత్‌ - చైనా

ఈ రెండు దేశాల మధ్య 3,488 కి.మీ. సరిహద్దు ఉంది. లద్దాఖ్‌ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం (1597 కి.మీ.); హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ (200 కి.మీ.), ఉత్తరాఖండ్‌ (345 కి.మీ.), సిక్కిం (220 కి.మీ.), అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ (1126 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు సరిహద్దును పంచుకుంటున్నాయి.

భారత్‌ - నేపాల్‌

రెండు దేశాలు 1751 కి.మీ. అంతర్జాతీయ సరిహద్దును పంచుకుంటున్నాయి. మన దేశంలోని ఉత్తరాఖండ్‌ (275 కి.మీ.), ఉత్తర్‌ ప్రదేశ్‌ (551 కి.మీ.), బిహార్‌ (726 కి.మీ.), పశ్చిమ్‌ బెంగాల్‌ (100 కి.మీ.), సిక్కిం (99 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు నేపాల్‌తో సరిహద్దును పంచుకుంటున్నాయి.

భారత్‌ - భూటాన్‌

రెండు దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ సరిహద్దు 699 కి.మీ. సిక్కిం (32 కి.మీ.), పశ్చిమ్‌ బెంగాల్‌ (183 కి.మీ.), అసోం (267 కి.మీ.), అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ (217 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు భూటాన్‌తో సరిహద్దును పంచుకుంటున్నాయి.

భారత్‌ - మయన్మార్‌ (బర్మా)

రెండు దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ సరిహద్దు 1643 కి.మీ. అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ (520 కి.మీ.), నాగాలాండ్‌ (215 కి.మీ.), మణిపూర్‌ (398 కి.మీ.), మిజోరం (510 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు మయన్మార్‌తో సరిహద్దు పంచుకుంటున్నాయి.

భారత్‌ - బంగ్లాదేశ్‌

రెండు దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ సరిహద్దు 4096.7 కి.మీ. పశ్చిమ్‌ బెంగాల్‌ (2216.7 కి.మీ.), అసోం (263 కి.మీ.), మేఘాలయ (443 కి.మీ.), త్రిపుర (856 కి.మీ.), మిజోరం (318 కి.మీ.) రాష్ట్రాలు బంగ్లాదేశ్‌తో సరిహద్దు పంచుకుంటున్నాయి.

సముద్ర సరిహద్దును పంచుకునే దేశాలు..

భారత్‌ - శ్రీలంక

పాక్ జలసంధి, మన్నార్‌ గల్ఫ్, రామ సేతు (ఆడమ్స్‌ బ్రిడ్జ్‌) ఉన్న ఒక ఇరుకైన జలభాగం రెండు దేశాలను వేరు చేస్తుంది.

భారత్‌ - మాల్దీవులు

మాల్దీవులు భారత్‌కు నైరుతి దిశలో లక్కదీవ్‌ (లక్షద్వీప్‌) సముద్రానికి ఆవలివైపున ఉన్నాయి. అది ప్రధానంగా లక్షద్వీప్‌ ప్రాంతంతో సముద్రాన్ని పంచుకుంటుంది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

Q: భారతదేశం మొత్తం వైశాల్యం ఎంత?(దిల్లీ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్‌ (ఎగ్జిక్యూటివ్‌), 2025),(ఎస్‌ఎస్‌సీ ఎంటీఎస్, 2017), (ఎస్‌ఎస్‌సీ సీజీఎల్, 2017),(ఆర్‌పీఎఫ్‌ కానిస్టేబుల్, 2024), (ఎస్‌ఎస్‌సీ ఎంటీఎస్, 2025)

1) 3.5 మిలియన్‌ చదరపు కి.మీ.

2) 3.28 మిలియన్‌ చదరపు కి.మీ.

3) 3.64 మిలియన్‌ చదరపు కి.మీ.

4) 2.64 మిలియన్‌ చదరపు కి.మీ.

సమాధానం: 2

Q: విస్తీర్ణం పరంగా భారత్‌ ప్రపంచంలో ఎన్నో అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది?(ఆర్‌ఎస్‌ఎంఎస్‌ఎస్‌బీ ల్యాబ్‌ అసిస్టెంట్, 2022), (ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీకానిస్టేబుల్, 2024),(ఆర్‌ఆర్‌బీ గ్రూప్‌ డి, 2022)

1) 6వ 2) 7వ 3) 8వ 4)9వ

సమాధానం:2

Q: భారత్‌ - ఆఫ్గనిస్థాన్‌ సరిహద్దును అధికారికంగా ఏమని పిలుస్తారు?(ఆర్‌ఆర్‌బీ ఎన్‌టీపీసీ, 2025)

1) నియంత్రణ రేఖ

2) మెక్ మోహన్ రేఖ

3) డ్యూరాండ్ రేఖ

4) రాడ్‌క్లిఫ్‌ రేఖ

సమాధానం: 3
Q: The Line of Actual Control (LAC) separates(Karnataka Civil Police Constable, 2020)

1) India and Pakistan

2) India and Afghanistan

3) India and Nepal

4) India and China