సీఆర్‌పీఎఫ్‌ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం

సెంట్రల్‌ రిజర్వ్‌ పోలీస్‌ ఫోర్స్‌ (సీఆర్‌పీఎఫ్‌) అనేది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ అధీనంలో పనిచేసే సాయుధ పోలీసు దళం. అంతర్గత భద్రతను కాపాడటం దీని ముఖ్య లక్ష్యం. శాంతిభద్రతలను పరిరక్షించడంలో, తిరుగుబాటు కార్యకలాపాలను అణచివేయడంలో ఇది రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు సహాయం చేస్తుంది. దేశంలో నక్సల్స్‌ వ్యతిరేక కార్యకలాపాల్లోనూ దీన్ని వినియోగిస్తున్నారు. సెంట్రల్‌ రిజర్వ్‌ పోలీస్‌ ఫోర్స్‌ ఏర్పాటుకు గుర్తుగా ఏటా జులై 27న ‘సీఆర్‌పీఎఫ్‌ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం’గా (CRPF Foundation Day) నిర్వహిస్తారు. ఈ దళం విశిష్టత - ప్రాముఖ్యత గురించి ప్రజలకు తెలియజేయడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

• దేశంలోని ఏదైనా ప్రాంతంలో శాంతిభద్రతలకు భంగం వాటిల్లినప్పుడు పునరుద్ధరించడంలో, ఎన్నికల ప్రక్రియను సజావుగా నిర్వహించడంలో సీఆర్‌పీఎఫ్‌ కీలకంగా వ్యవహరిస్తుంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో స్థానిక యంత్రాంగంతో కలిసి ప్రజలకు సాయం చేస్తుంది. దేశ ప్రముఖులకు రక్షణ కల్పిస్తుంది. విమానాశ్రయాలు, రైల్వే స్టేషన్లు, అణు విద్యుత్‌ కేంద్రాలు, ప్రముఖ దేవాలయాల సెక్యూరిటీతోపాటు సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఉగ్రవాద, తిరుగుబాటు నిరోధ కార్యక్రమాల్లోనూ ఇది ప్రముఖంగా పాల్గొంటోంది.
• 2026, జులై నాటికి 248 బెటాలియన్లు, 3,13,634 క్రియాశీల సిబ్బందితో కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాల్లోనే సీఆర్‌పీఎఫ్‌ అతిపెద్దదిగా ఉంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూదిల్లీలో ఉంది. అల్లర్ల నియంత్రణ, వీఐపీ రక్షణ, తిరుగుబాటు నిరోధ కార్యకలాపాలు లాంటి అనేక భద్రతా సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి సీఆర్‌పీఎఫ్‌లో వివిధ ప్రత్యేక విభాగాలు ఉన్నాయి. ఏర్పాటైనప్పటి నుంచి సీఆర్‌పీఎఫ్‌ అనేక ముఖ్య మిషన్లు నిర్వహించింది.  

 చారిత్రక నేపథ్యం

• 1939, జులై 27న నాటి బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం ‘క్రౌన్‌ రిప్రజెంటేటివ్‌ పోలీస్‌’ పేరుతో ఒక సాయుధ దళాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. స్వాతంత్య్ర ఉద్యమకారులను అణచడం, స్వయం పాలన కోసం పోరాడే ప్రజా సంస్థల కార్యక్రమాలను ఎదుర్కొని, రాచరిక రాష్ట్రాలకు సాయం చేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చాక 1949, డిసెంబరు 28న భారత ప్రభుత్వం సీఆర్‌పీఎఫ్‌ చట్టాన్ని ఆమోదించి, దీని పేరును అధికారికంగా సెంట్రల్‌ రిజర్వ్‌ పోలీస్‌ ఫోర్స్‌గా మార్చింది.  

గత పరీక్షల్లో అగిడిన ప్రశ్నలు

1. స్వాతంత్య్రానంతరం కింది ఏ సంవత్సరంలో సీఆర్‌పీఎఫ్‌ చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది?
(దిల్లీ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్, 2020)

1) 1952   2) 1948   3) 1949  4) 1956

సమాధానం: 3

2. సెంట్రల్‌ రిజర్వ్‌ పోలీస్‌ ఫోర్స్‌ (సీఆర్‌పీఎఫ్‌) ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది?
(యూపీ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2018)

1) బెంగళూరు     2) పుణె            3) న్యూదిల్లీ       4) భోపాల్‌

సమాధానం: 3

3. సీఆర్‌పీఎఫ్‌ వ్యవస్థాపక దినోత్సవాన్ని ఏటా ఏ తేదీన నిర్వహిస్తారు?
(సీఆర్‌పీఎఫ్‌ హెడ్‌ కానిస్టేబుల్‌ మినిస్ట్రియల్, 2023)

1) జులై 24   2) జులై 25   3) జులై 26   4) జులై 27

సమాధానం: 4

4. క్రౌన్‌ రిప్రజెంటేటివ్స్‌ పోలీస్‌గా సెంట్రల్‌ రిజర్వ్‌ పోలీస్‌ ఫోర్స్‌ (సీఆర్‌పీఎఫ్‌) ఏ సంవత్సరంలో ఉనికిలోకి వచ్చింది?
(యూపీ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2021)

1) 1921   2) 1944   3) 1937   4) 1939

సమాధానం: 4

5. What does CRPF stand for?
(Gujarat PSI, 2025)

1) Committee Reserve Police Force        2) Central Reserve Police Force

3) Commando National Police Force        4) Committee National Police Force

Ans: 2

6. Which is the only Para Military Force in the Country which has 06 Mahila (Ladies) Battalions?
(AFCAT, 2021)

1) ITBP        2) CISF        3) CRPF        4) BSF

Ans: 3

7. Commando Battalions for Resolute Action, (CoBRA), a specialized force, are part of which of the following Central forces?
(UP Police ASI, 2021)

1) Central Reserve Police Force (CRPF)    2) National Security Guard (NSG)

3) Indo-Tibetan Border Police (ITBP)        4) Central Industrial Security Force (CISF)

Ans: 1

8. Which of the following is NOT true about the CRPF?
(UP Police Assistant Operator, 2024)

1) Participates in UN Peacekeeping Missions

2) Was originally conceived of and created in independent India

3) Performs Riot Control

4) Performs Counter Insurgency Operations

Ans: 2