ఆదాయ పన్ను దినోత్సవం

ఆదాయ పన్ను అనేది ప్రభుత్వానికి ముఖ్య ఆదాయ వనరు. ప్రభుత్వం వ్యక్తిగత, కార్పొరేట్‌ ఆదాయంపై పన్ను విధిస్తుంది. ఈ విధంగా సేకరించిన మొత్తాన్ని ప్రభుత్వాలు వివిధ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, సంక్షేమ పథకాల అమలుకు ఉపయోగిస్తాయి. భారతదేశంలో మొదటిసారి ఆదాయ పన్ను విధించిన రోజుకు గుర్తుగా ఏటా జులై 24న ‘ఆదాయ పన్ను దినోత్సవం’గా (Income Tax Day) నిర్వహిస్తారు. సకాలంలో పన్ను కట్టేలా ప్రోత్సహించడంతోపాటు దాని ఆవశ్యకత గురించి ప్రజలను చైతన్యపరచడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

• పన్ను అనేది టాక్సో అనే ‘లాటిన్‌’ పదం నుంచి వచ్చింది. దీని అర్థం ‘నేను అంచనా వేస్తా’. ఆదాయం అనేది వివిధ వనరులను కలిగి ఉంటుంది. దీన్ని ఆదాయ పన్ను చట్టం, 1966లోని సెక్షన్‌ 2(24) కింద నిర్వచించారు. ఆదాయ వనరుల్లో జీతం, ఇంటి ద్వారా వచ్చే అద్దె, వ్యాపారం/ వృత్తి లాభాలు, మూల ధన లాభాలు, కుటుంబ పింఛను, బహుమతులు లాంటివి ఉంటాయి. మన దేశంలో ఆదాయ పన్ను 1886 నుంచి శాశ్వతంగా కొనసాగుతోంది.
• భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చాక 1949-50లో మొదటిసారి పన్నుల విధానంలో సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి జాన్‌ మత్తాయ్‌ ఈ సవరణలు తెచ్చారు. అప్పటివరకు రూ.10,000 లోపు ఆదాయంపై అణా (6 పైసలు) పన్ను ఉండేది. దాన్ని ముప్పావు అణా (4.5 పైసలు) తగ్గించారు. రూ.10,000 పైన ఆదాయం ఉన్నవారు కట్టాల్సిన రెండు అణాల (12 పైసలు) పన్నును 9 పైసలకు కుదించారు.
• ప్రస్తుతం నూటికి గరిష్ఠంగా 30% పన్ను ఉంది. 1970లో ఏడాదికి రూ.2 లక్షల కంటే ఎక్కువ సంపాదన ఉంటే ప్రతి రూ.100 పైనా రూ.97.75 పన్ను ఉండేది. తర్వాతి కాలంలో భారమైన పన్ను విధానాన్ని ప్రభుత్వాలు క్రమంగా సవరిస్తూ, సంస్కరిస్తూ ప్రస్తుతం ఉన్న ఆదాయ పన్ను వ్యవస్థను రూపొందించాయి. 1985-86లో నాటి ఆర్థిక మంత్రి వి.పి.సింగ్‌ అప్పటి వరకు ఉన్న 8 పన్ను శ్లాబులను నాలుగుకు కుదించారు.
• డాక్టర్‌ మన్మోహన్‌సింగ్‌ ఆర్థికమంత్రి హోదాలో 1992-93లో శ్లాబుల సంఖ్యను మూడుకు తగ్గించి సరళీకృతం చేశారు. రెండేళ్ల తర్వాత శ్లాబుల పరిమితిలో స్వల్ప మార్పులు తెచ్చారు. కానీ పన్ను రేట్లు మార్చలేదు. 1997-98లో ఆర్థికమంత్రిగా బడ్జెట్‌ రూపకల్పన చేసిన పి. చిదంబరం గతంలో ఉన్న శ్లాబుల పరిమితిని పెంచడంతోపాటు పన్ను రేట్లను తగ్గించారు. 2005-06లో కూడా చిదంబరం మళ్లీ పన్ను విధానంలో మార్పులు తీసుకొచ్చారు. రూ.లక్షలోపు ఆదాయం ఉన్నవారికి పన్ను రద్దు చేశారు. 

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. భారతదేశంలో ఆదాయ పన్ను అనేది?

(వెస్ట్‌ బెంగాల్‌ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2019)

1) పరోక్ష, ప్రగతిశీల వృద్ధికి సంబంధించింది

2) పరోక్ష, అనుపాత వృద్ధికి సంబంధించింది

3) ప్రత్యక్ష, అనుపాత వృద్ధికి సంబంధించింది

4) ప్రత్యక్ష, ప్రగతిశీల వృద్ధికి సంబంధించింది

సమాధానం: 4

2. ప్రత్యక్ష పన్నులను ప్రభుత్వం ఎవరి నుంచి వసూలు చేస్తుంది?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సెలక్షన్‌ పోస్ట్, 2025)

1) వ్యక్తులు, కంపెనీలు            2) దిగుమతిదారులు

3) వినియోగదారులు            4) వ్యాపారులు

సమాధానం: 1 

3. భారతదేశంలో ఆదాయ పన్ను దినోత్సవాన్ని ఏ తేదీన నిర్వహిస్తారు?

(యూపీఎస్సీ సివిల్‌ సర్వీస్‌ ప్రిలిమ్స్, 2018)

1) జులై 21                2) జులై 22

3) జులై 23                4) జులై 24

సమాధానం: 4

4. మొదటి ఆదాయ పన్ను చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో చేశారు?

(యూపీ పోలీస్‌ ఎస్‌ఐ, 2021)

1) 1860    2) 1844   3) 1938    4) 1880

సమాధానం: 1
5. The Income Declaration Scheme was launched by the Income Tax Department of the Government of India in the year _____.
(RRC Group D, 2018) 
1) 2015        2) 2014        3) 2016        4) 2013
Ans: 3 
6. As per Union Budget 2025-26, under the new income tax regime, what is the tax-exempt income threshold?
(RRB Group D, 2026)  
1) 12 lakh        2) 10 lakh        3) 15 lakh        4) 13 lakh
Ans: 1
7. Which of the following is NOT a change of the new Income Tax bill introduced in the Parliament during February 2025?
(RRB NTPC Graduate Level CBT-I, 2025)  
1) Reorganisation of sections logically to facilitate ease of reference
2) Deletion of existing taxation principles, without ensuring continuity and usability
3) Elimination of intricate language to enhance readability
4) Removal of redundant and repetitive provisions for better navigation
Ans: 2