వరల్డ్‌ థైరాయిడ్‌ డే

ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవులకు సంభవిస్తున్న ఎండోక్రైన్‌ (అంతఃస్రావ) రుగ్మతల్లో థైరాయిడ్‌ ఒకటి. డయాబెటిస్‌ తర్వాత ఈ వ్యాధి బారినపడేవారి సంఖ్యే ఎక్కువగా ఉంటోంది. మహిళల్లో ఇది నెలసరి సమస్యలు, బరువు పెరగడం, అలసటతోపాటు ఇతర రుగ్మతలకు కారణమవుతుంది. థైరాయిడ్‌ వ్యాధులపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించే లక్ష్యంతో ఏటా మే 25న ప్రపంచ థైరాయిడ్‌ అవగాహన దినోత్సవంగా  (World Thyroid Awareness Day)  నిర్వహిస్తారు. దీన్నే ‘వరల్డ్‌ థైరాయిడ్‌ డే’ అని కూడా అంటారు. థైరాయిడ్‌ సంబంధ సమస్యలు, లక్షణాలు, నివారణ మొదలైనవాటి గురించి ప్రజలను చైతన్యపరచడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

అంతఃస్రావ వ్యవస్థ

• మానవ శరీరంలో నియంత్రణ సమన్వయానికి హార్మోన్లు అవసరం. ఆకలి, నిద్ర, దాహం లాంటి జీవక్రియలు సక్రమంగా జరగడానికి ఇవే కారణం. ఇలాంటి హార్మోన్లను స్రవించే గ్రంథులను అంతఃస్రావ గ్రంథులు (Endocrine Glands) అంటారు. ఈ గ్రంథులన్నీ కలిపి ఏర్పరిచే వ్యవస్థను అంతఃస్రావ వ్యవస్థ అంటారు. 
• అంతఃస్రావ గ్రంథులకు నాళాలు ఉండవు. అందుకే వీటిని వినాళ గ్రంథులు అని కూడా అంటారు. వీటి నుంచి వెలువడే హార్మోన్లు నేరుగా రక్తంలోకి విడుదలవుతాయి.
• అంతఃస్రావ వ్యవస్థలో పీయూష, పీనియల్, థైరాయిడ్, పారాథైరాయిడ్, ఎడ్రినల్, థైమస్‌ లాంటి వినాళగ్రంథులు; అంతఃస్రావ కణజాలాలు ఉండే క్లోమం, బీజకోశాలు, మూత్రపిండాలు లాంటి అవయవాలు ఉంటాయి.

థైరాయిడ్‌ గ్రంథి

• అంతఃస్రావ వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన భాగం థైరాయిడ్‌ గ్రంథి. ఇది మెడ కింద స్వరపేటిక వాయునాళ కూడలి వద్ద, వాయు నాళానికి ఇరువైపులా అమరి ఉంటుంది.
• ఇది ఆంగ్ల అక్షరం - ‘హెచ్‌’ ఆకారంలో లేదా రెక్కలు చాపిన సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉంటుంది. ఇది అతిపెద్ద అంతఃస్రావ గ్రంథి.
• థైరోట్రోపిన్‌ను థైరాయిడ్‌ ప్రేరక హార్మోన్‌ అంటారు. ఇది థైరాయిడ్‌ గ్రంథిని ప్రేరేపించి థైరాయిడ్‌ హార్మోన్‌ సంశ్లేషణ, విడుదలకు సాయపడుతుంది.
• థైరాయిడ్‌ గ్రంథి ప్రధానంగా థైరాక్సిన్, థైరోకాల్సిటానిన్‌ అనే రెండు హార్మోన్‌లను స్రవిస్తుంది. 

 గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు..

1. ‘వరల్డ్‌ థైరాయిడ్‌ డే’ను ఏటా ఏ తేదీన నిర్వహిస్తారు?

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీహెచ్‌ఎస్‌ఎల్, 2020), (ఎంపీ పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్, 2025),

(ఎస్‌ఎస్‌సీ సీహెచ్‌ఎస్‌ఎల్, 2019)

1) జూన్‌ 17   2) ఏప్రిల్‌ 30  3) మార్చి 23   4) మే 25

సమాధానం: 4

2. అంతఃస్రావ గ్రంథులు స్రవించే రసాయనాలను ఏమంటారు?

(హెచ్‌పీ టీజీటీ (ఆర్ట్స్‌), టీఈటీ, 2021)

1) ఎంజైమ్‌లు    2) శక్తి  3) హార్మోన్లు     4) ఏదీకాదు

సమాధానం: 3

3. ______ is one of the hormones made by the thyroid gland, by using iodine.
(SSC Graduation Level, 2020)
1. Cortistatin         2. Thromboxane     3. Thyroxin         4. Cortisol
Ans: 3
4. Thyroid gland produces a hormone called 'thyroxine' which
(Bihar Civil Court Clerk, 2024)
1. controls blood glucose levels         2. controls ovulation
3. controls metabolic rate            4. maintains pregnancy
Ans: 3
5. What are the function of the thyroid gland in the body ?
(ACC 123 ACT Paper, 2020)
1. Controls metabolism            2. Maintain interval homeostasis
3. Controls breathing and heart rate    4. All of the above
Ans: 4