భూకంపాలు

• భూకంపం ఏర్పడే ప్రాంతాన్ని ‘భూకంప నాభి’/ ‘భూకంప కేంద్రం’ (hypocenter) అంటారు. పైభాగంలో భూమి ఉపరితలం మీద లంబంగా ఉండే ప్రాంతాన్ని ‘ఆది కేంద్రం’ (epicenter) అంటారు. దీన్నుంచి దూరంగా వెళ్లే కొద్దీ ప్రకంపనల తీవ్రత తగ్గుతుంది. 
• భూకంపాల అధ్యయన శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని ‘సిస్మాలజీ’ అంటారు. సిస్మోస్‌ అనేది గ్రీకు భాషా పదం. దీనికి అర్థం ట్రేమర్, అంటే అఘాతం లేదా భూకంపం.

• భూపటలంలో చాలా లోతున రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ టెక్టోనిక్‌ ప్లేట్లు ఢీకొనడం వల్ల భూకంపం వస్తుంది. దీని ప్రభావం భూమి ఉపరితలంపై కనిపిస్తుంది. అంతర్గత శక్తుల కారణంగా భూమి అకస్మాత్తుగా, తీవ్రంగా కంపిస్తుంది. ఆ సమయంలో భూకంప కేంద్రం నుంచి అన్ని దిశల్లో తరంగాలు ప్రయాణిస్తాయి.
• భూఫలకాలు మానవ స్పర్శకు తెలియని స్థాయిలో నిరంతరం కదులుతూనే ఉంటాయి. అయితే ఆ సమయంలో భూ పొరలు బలహీనంగా ఉన్నచోట్ల ఒక్కోసారి కంపనాలు సంభవిస్తాయి.
• భూఫలకం అంచుల చుట్టూ తరచూ భూకంపాలు చోటుచేసుకుంటాయి. 

భూపాతాలు, హిమపాతాలు, అణుప్రయోగాల నిర్వహణ, సొరంగాలు, గనుల పైకప్పులు కూలిపోవడం లాంటి ఉపరితల బలాలు, అగ్నిపర్వత విస్ఫోటాలు సంభవించడం, భూమి లోపల యురేనియం, థోరియం లాంటి అణువిస్ఫోటక పదార్థాలు విఘటనం చెందడం, భూమిపై భాగంలో జరిగే భూస్వరూప ప్రక్రియలకు భూమి తీవ్రంగా గురైనప్పుడు అది సమతాస్థితికి వచ్చే ప్రయత్నంలో ఏర్పడే కదలికలు, భూ పటలంలోని రాతిపొరల కదలికల వల్ల ఏర్పడే విరూపకారక బలాలు మొదలైనవన్నీ భూకంపాలకు కారణాలుగా ఉన్నాయి.