క్లోనింగ్‌ టెక్నాలజీ

జీవిని పోలి ఉండే మరొక ప్రాణిని సృష్టించడమే క్లోనింగ్‌. ఇది ఆధునిక బయోటెక్నాలజీ, జన్యుశాస్త్రం, వైద్య రంగంలో ఒక కొత్త, అత్యంత ముఖ్యమైన సాంకేతికత. ప్రకృతిలోని జీవులు పూర్తిగా తమ తల్లిదండ్రులను పోలి ఉండవు. లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ద్వారా అన్ని విధాలా రూపంలో తమను పోలి ఉండే జీవులను ఉత్పత్తి చేయడం అసాధ్యం. అయితే దీన్ని క్లోనింగ్‌ ప్రక్రియ ద్వారా సాధ్యం చేయొచ్చు. మేలైన లక్షణాలున్న పాడిపశువులను వృద్ధి చేయడంలో, ఔషధాల తయారీలో, రకరకాల చికిత్సల్లో, అంతరించిపోతున్న జంతువులను కాపాడుకోవడంలో క్లోనింగ్‌ ఉపయోపడుతుంది. అందుకే భారత్‌ సహా అనేక దేశాలు ఈ ప్రక్రియపై విస్తృత స్థాయిలో ప్రయోగాలు చేస్తున్నాయి. పోటీపరీక్షల కోణంలో క్లోనింగ్‌ ప్రక్రియ గురించి ముఖ్యాంశాలు తెలుసుకుందాం..! 

• ‘క్లోనింగ్‌’ ప్రక్రియను జీవులు (జంతువులు, మొక్కలు, మానవులు); కణాలు (శరీర కణాలు, మూలకణాలు); డీఎన్‌ఏ లాంటి అణువులు (సీక్వెన్సింగ్‌ లేదా జన్యు ఇంజినీరింగ్‌) కోసం ఉపయోగిస్తారు. జాన్‌ గుర్డాన్‌ అనే బ్రిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త మొదటిసారి సోమాటిక్‌ సెల్‌ న్యూక్లియర్‌ ట్రాన్స్‌ఫర్‌ (ఎస్‌సీఎన్‌టీ) ప్రక్రియ ద్వారా కప్ప టాడ్‌పోల్‌ లార్వాను సృష్టించారు. ఈయన్ను ‘గాడ్‌ ఫాదర్‌ ఆఫ్‌ క్లోనింగ్‌’ అంటారు. 
• క్లోనింగ్‌ పద్ధతులు నాలుగు రకాలు. అవి: పునరుత్పత్తి క్లోనింగ్, చికిత్సాపరమైన క్లోనింగ్, జన్యు లేదా అణు క్లోనింగ్, పిండ క్లోనింగ్‌. ఎస్‌సీఎన్‌టీ పద్ధతి ద్వారా వయోజన దేహ కణం (adult somatic cell) నుంచి క్లోన్‌ చేసిన మొదటి క్షీరదం డాలీ అనే గొర్రె. 1996లో స్కాట్లాండ్‌ శాస్త్రవేత్తలు దీన్ని రూపొందించారు. 2024లో చైనా శాస్త్రవేత్తలు ఎస్‌సీఎన్‌టీ ద్వారా రీసస్‌ కోతి (పేరు : రెట్రో)ని విజయవంతంగా క్లోన్‌ చేశారు. 
• చికిత్సాపరమైన క్లోనింగ్‌ ప్రక్రియలోనూ ఎస్‌సీఎన్‌టీని ఉపయోగిస్తారు. అయితే పిండాన్ని సరోగెట్‌లో ప్రవేశపెట్టడానికి బదులు, 14 రోజుల వరకు పెట్రీ డిష్‌లో (ప్రయోగశాలలో ఉండే స్తూపాకార గాజు లేదా ప్లాస్టిక్‌ పాత్ర) పెంచుతారు. తర్వాత బ్లాస్టోసిస్ట్‌ నుంచి పిండ మూల కణాలను సంగ్రహిస్తారు. ఇవి వైద్య చికిత్సలో ప్రత్యేకమైనవి. ఎందుకంటే వీటికి ఏ రకమైన కణజాలంగానైనా మారే సామర్థ్యం ఉంటుంది.
• కర్నాల్‌ (హరియాణా)లోని నేషనల్‌ డెయిరీ రిసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ (ఎన్‌డీఆర్‌ఐ) భారతదేశంలో క్లోనింగ్‌ సాంకేతికతను మొదట అభివృద్ధి చేసింది. ఇది 2009లో ప్రపంచంలోనే మొదటి క్లోన్‌ గేదె ‘సంరూప’ను సృష్టించింది. ఇది 5 రోజులు మాత్రమే జీవించింది. 2009లో ‘హ్యాండ్‌ గైడెడ్‌ టెక్నాలజీ’ అనే ప్రక్రియ ద్వారా రెండో క్లోన్‌ గేదె ‘గరిమా - 1’ను ఉత్పత్తి చేసింది. ఇదీ వెంటనే చనిపోయింది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. క్లోన్‌ అనేది కింది ఏ పద్ధతి ద్వారా పొందిన వ్యక్తుల సమూహం?

(ఎన్‌బీఈ జూనియర్‌ అసిస్టెంట్, 2015)

1) సంకరీకరణ            2) సూక్ష్మప్రవర్ధనం

3) స్వపరాగ సంపర్కం      4) పరపరాగ సంపర్కం

సమాధానం: 2

2. క్లోనింగ్‌ పితామహుడిగా కింది ఎవర్ని పేర్కొంటారు?

(సీయూఈటీ పీజీ బీఈడీ, 2024)

1) ఇయాన్‌ విల్మట్‌            2) ఇమ్హోటెప్‌

3) కార్ల్‌ లాండ్‌స్టైనర్‌            4) ఎవరూ కాదు

సమాధానం: 1

3. క్లోనింగ్‌ అనేది కింది దేనికి సంబంధించిన ఒక విధానం?

(ఓఎస్‌ఎస్‌ఎస్‌సీ ఎల్‌ఎస్‌ఐ, ఫారెస్టర్‌ అండ్‌ ఫారెస్ట్‌ గార్డ్, 2024)

1) మొగ్గ తొడగడం (Budding)

2) లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి (Sexual production)

3) అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి (Asexual production)

4) విఖండనం (Fragmentation)

సమాధానం: 3

4. క్లోన్‌ అంటే?

(హెచ్‌టెట్‌ పీఆర్‌టీ, 2014)

1) ఒకే జనక జీవి నుంచి వచ్చిన మొక్కలు

2) శాఖీయ పద్ధతిలో ఉత్పత్తి చేసిన మొక్కల సమూహం

3) జన్యుపరంగా జనక మొక్కను పోలి ఉండేవి

4) పైవన్నీ

సమాధానం: 4

5. In which of the following processes, the cell is involved in the generation of an exact copy of another living part or a complete organism?
(RRC Group D, 2018)
1) Cloning                    2) In vitro fertilization (IVF)
3) Fructification                4) Regeneration
Ans: 1
6. The first animal to be cloned was______.
(RRB NTPC (UG) CBT-I, 2025)
1) Sheep        2) Cow        3) Pig            4) Pigeon
Ans: 1
7. Tetracycline is usually mixed with the culturing medium as selective agents in selecting transformants in gene cloning technique. It acts by:
(SSC GD Constable, 2025)
1) Inhibiting cell wall formation; inactivated by ß-lactamase
2) Binding to the 30S ribosomal subunit and inhibits the binding of aminoacyl-tRNAs in bacteria
3) Blocking protein initiation complex formation and causes misreading during translation
4) Binding to 50S ribosomal subunit and inhibits protein synthesis.
Ans: 2
8. The complete sequencing of the human genome has marked the beginning of:
(RRB NTPC Graduate Level CBT-I, 2025)
1) genomics        2) immunology        3) cytogenetics        4) structural biology
Ans: 1