అంతర్జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ కార్యాచరణ - సంస్థలు (పార్ట్‌ - 2)

విపత్తులనేవి ఆకస్మికంగా సంభవించి ప్రజలు, సమాజంతోపాటు పర్యావరణానికి తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తాయి. వీటిలో సహజ విపత్తులు, మానవ చర్యల ఫలితంగా ఏర్పడేవి అని రెండు రకాలు ఉంటాయి. ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఏదో ఒక రూపంలో వైపరీత్యాలను ఎదుర్కొంటూనే ఉన్నాయి. అభివృద్ధి పేరిట మనుషులు సహజ వనరులను విపరీతంగా వినియోగించడం, అధిక జనాభా కారణంగా పర్యావరణంపై పడుతోన్న భారం మొదలైనవన్నీ విపత్తులకు కారణాలు. వీటిని సమర్థంగా ఎదుర్కొనే లక్ష్యంతో ఆయా దేశాలు విపత్తుల నిర్వహణకు వివిధ కార్యక్రమాలు చేపట్టి, పలు సంస్థలను ఏర్పాటు చేశాయి. ఇవి అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ సేవలందిస్తున్నాయి. పోటీపరీక్షల కోణంలో వీటి గురించి ముఖ్య విషయాలు తెలుసుకుందాం..!

విపత్తు నిర్వహణకు పనిచేస్తోన్న కొన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలు... 

ఇంటర్‌గవర్నమెంటల్‌ ప్యానెల్‌ ఆన్‌ క్లైమేట్‌ ఛేంజ్‌ (ఐపీసీసీ)

• ఐపీసీసీ అనేది వాతావరణ మార్పులకు సంబంధించిన విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని అంచనావేసే ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థ. దీన్ని 1988లో ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూఎంఓ), ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (యూఎన్‌ఈపీ) కలిసి ఏర్పాటు చేశాయి.
• దీని ప్రధాన కార్యాలయం స్విట్జర్లాండ్‌లోని జెనీవాలో ఉంది.

ఇంటర్నేషనల్‌ కమిటీ ఆఫ్‌ ది రెడ్‌ క్రాస్‌ (ఐసీఆర్‌సీ)

• ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మానవతా సహాయ సంస్థ. 1863, ఫిబ్రవరి 17న స్విట్జర్లాండ్‌లోని జెనీవాలో ఏర్పాటైంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, సాయుధ పోరాటాలు, ఇతర మానవతా సంక్షోభాల వల్ల ప్రభావితమైనవారికి ఇది సహాయ సహకారాలు అందిస్తుంది.

అవేర్‌నెస్‌ అండ్‌ ప్రిపేర్డ్‌నెస్‌ ఫర్‌ ఎమర్జెన్సీస్‌ ఎట్‌ లోకల్‌ లెవల్‌ (ఏపీఈఎల్‌ఎల్‌)

• దీన్ని 1988లో ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (యూఎన్‌ఈపీ) ఏర్పాటు చేసింది. పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో సంభవించే విపత్తుల ప్రభావాన్ని నివారించడం లేదా తగ్గించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.  

మెన్నోనైట్‌ సెంట్రల్‌ కమిటీ (Mennonite Central Committee - MCC)

• 1920లో చికాగోలోని ఇల్లినాయిస్‌లో ఏర్పాటు చేశారు. ఇది లాభాపేక్ష లేని ప్రభుత్వేతర సంస్థ. విపత్తు సమయాల్లో ప్రజలకు సహాయం అందించడం, సుస్థిర జీవనోపాధి, లింగ సమానత్వం లాంటి అంశాలపై ఇది దృష్టి సారిస్తుంది.  

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. 2015, సెప్టెంబరులో న్యూయార్క్‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిరాభివృద్ధి సదస్సులో మొత్తం ఎన్ని సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలను (ఎస్‌డీజీలను) ఆమోదించారు?

(ఆర్‌ఆర్‌బీ ఎన్‌టీపీసీ (యూజీ), 2025)

1) 15   2) 16   3) 17    4) 18

సమాధానం: 3

2. కింది వాటిలో ఏ సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం (ఎస్‌డీజీ) వాతావరణ చర్యలకు సంబంధించింది?

(యూజీసీ నెట్‌ 2023)

1) ఎస్‌డీజీ 11  2) ఎస్‌డీజీ 12  3) ఎస్‌డీజీ 13  4) ఎస్‌డీజీ 14

సమాధానం: 3

3. Consider the following statements regarding Sustainable Development Goals (SDGs) and their indicators:
i. The 2030 Agenda for Sustainable Development, adopted by all United Nations Member States in 2015, comprises 17 SDGs and 169 targets.
ii. SDG 1 targets poverty ending in all its forms everywhere, using indicators like the proportion of people living below the national poverty line.
iii. The "leave no one behind" principle is central to the SDGs, emphasizing disaggregated data collection to identify vulnerable groups.
iv. Sustainable Consumption and Production (SCP) is primarily addressed under SDG 14, focusing on efficient resource use and reducing waste.
Which of the above statements are correct?
(OPSC OAS 2025)
1) i, ii and iii only            2) i, iii and iv only
3) ii, iii and iv only            4) All of the above
Ans: 1
4. Which of the following is one of the 17 United Nations Sustainable Development Goals (SDGs)?
(RRB Nursing Superintendent 2025)
1) Technological monopolies            2) Military expansion
3) Zero hunger                        4) Industrial isolation
Ans: 3