ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ దివస్‌

ప్రజలకు కావాల్సిన ముఖ్యమైన కనీస అవసరాల్లో ఆరోగ్యం మొదటిది. ఆరోగ్యవంతులైన ప్రజలతోనే సమాజం, దేశం అభివృద్ధి సాధ్యం. ఈ కారణంగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ యోజన అనే ఆరోగ్య కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న నిరుపేద, వెనుకబడిన కుటుంబాలకు ఉచిత వైద్య చికిత్స అందించాలని సంకల్పించింది. ఎంతో మంది ప్రజలకు ఆసరాగా నిలిచిన ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ కార్యక్రమం విజయానికి గుర్తుగా ఏటా మన దేశంలో ఏప్రిల్‌ 30న ‘ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ దివస్‌’ను నిర్వహిస్తారు. దేశ ప్రజలందరికీ ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు అందించడంతోపాటు ఆరోగ్య బీమాపై అవగాహన కల్పించడం, మారుమూల ప్రాంతాల్లో సైతం వైద్య సదుపాయాలు అందించడం ఈ రోజు లక్ష్యం. ఈ రోజు ముఖ్యంగా ‘ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ - ప్రధానమంత్రి జన్‌ ఆరోగ్య యోజన (ఏబీ - పీఎంజేఏవై)’ పథకం, దాని లక్ష్యాలపై ప్రజల్లో విస్తృత ప్రచారం కల్పిస్తారు.

ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ యోజన

• ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలపై ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖర్చుల భారాన్ని తగ్గించడానికి ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ యోజన సాయం చేస్తుంది. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ప్రభుత్వం ఆరోగ్య బీమా, డిజిటల్‌ హెల్త్‌ కార్డులను అందిస్తుంది. ఇది ముందస్తు ఆరోగ్య రక్షణ (preventive healthcare), వైద్య సేవలకు మద్దతు ఇస్తుంది. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ కార్డు ద్వారా లబ్ధిదారులందరికీ వైద్య సేవలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
• దేశంలో సమీకృత ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలనేది ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ యోజన లక్ష్యం. దీని సాధనలో మూడు విభాగాలు కీలకంగా పనిచేస్తున్నాయి. అవి:

1. హెల్త్‌ కేర్‌ అండ్‌ వెల్‌నెస్‌ సెంటర్స్‌ (హెచ్‌డబ్ల్యూసీలు):

• 2018 ఫిబ్రవరిలో అప్పటికే ఉన్న ఉపకేంద్రాలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలను ఉన్నతీకరించడం ద్వారా 1,50,000 హెల్త్‌ కేర్‌ అండ్‌ వెల్‌నెస్‌ సెంటర్స్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
• సమగ్ర ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణను (Comprehensive Primary Health Care - CPHC) ప్రజలకు మరింత చేరువచేసే లక్ష్యంతో వీటిని రూపొందించారు.

2. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ - ప్రధానమంత్రి జన్‌ ఆరోగ్య యోజన (ఏబీ - పీఎంజేఏవై)

• 2017 జాతీయ ఆరోగ్య  విధానానికి అనుగుణంగా సార్వత్రిక ఆరోగ్య కవరేజీ (యూహెచ్‌సీ) సాధించే లక్ష్యంతో భారత ప్రభుత్వం ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ యోజన కింద ఒక ప్రధాన కార్యక్రమంగా ప్రధానమంత్రి జన్‌ ఆరోగ్య యోజనను ప్రారంభించింది. దీన్ని 2018, సెప్టెంబరు 23న ఝార్ఖండ్‌లోని రాంచీలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రరంభించారు. ప్రస్తుతం ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆరోగ్య సంరక్షణ పథకంగా ఉంది.

3. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ డిజిటల్‌ మిషన్‌ (ఏబీడీఎం):

• భారత ప్రభుత్వం 2021, సెప్టెంబరు 27న దీన్ని ప్రారంభించింది. ఇది ఒక జాతీయ ఆరోగ్య కార్యక్రమం. దేశంలో ఏకీకృత డిజిటల్‌ ఆరోగ్య వ్యవస్థను స్థాపించడం ఏబీడీహెచ్‌ఎం ముఖ్య ఉద్దేశం. ఇందుకోసం ప్రతి పౌరుడికి వారి ఆరోగ్య రికార్డులతో అనుసంధానించిన ఒక ప్రత్యేక డిజిటల్‌ హెల్త్‌ ఐడీని సృష్టిస్తారు. 

చారిత్రక నేపథ్యం:

ప్రధాని మోదీ 2018, సెప్టెంబరు 23న ఏబీ - పీఎంజేఏవై పథకాన్ని ఝార్ఖండ్‌లో ప్రారంభించారు. దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 12 కోట్లకు పైగా కుటుంబాలకు లబ్ధి చేకూరేలా చేపట్టిన ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆరోగ్య హామీ పథకంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రస్తుతం, పశ్చిమ్‌ బెంగాల్‌ మినహా అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఇది అమల్లో ఉంది. ఏబీ - పీఎంజేఏవై, ఏబీ-హెచ్‌డబ్ల్యూసీ లక్ష్యాలను సాధించే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం ఏప్రిల్‌ 30న ‘ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ దివస్‌’గా జరుపుకోవాలని 2019లో తీర్మానించింది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

1. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ దినోత్సవాన్ని ఏ తేదీన నిర్వహిస్తారు?
(డీఎస్‌ఎస్‌ఎస్‌బీ పీజీటీ జాగ్రఫీ, 2021)

1) ఏప్రిల్‌ 30     2) మార్చి 26

3) ఏప్రిల్‌ 9       4) ఏప్రిల్‌ 21

సమాధానం: 1 

2. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ కింది దేనికి సంబంధించింది?
(ఎస్‌ఎస్‌ఎస్‌సీ సీఆర్‌ఈ (ఆర్‌ఐ, ఏఆర్‌ఐ, ఐసీడీఎస్‌ సూపర్‌వైజర్‌), 2025)

1) సార్వత్రిక ఆరోగ్య కవరేజీ   2) అందరికీ గృహవసతి

3) పెన్షన్‌ ప్రయోజనాలు        4) ఉచిత విద్య

సమాధానం: 1 

3. ఆయుష్మాన్‌ భారత్‌ - ప్రధానమంత్రి జన్‌ ఆరోగ్య యోజన (ఏబీ - పీఎంజేఏవై) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
(ఎస్‌ఎస్‌సీ జీడీ, 2021)

1) 2018   2) 2014

3) 2019   4) 2015

సమాధానం: 1

4. Ayushman Bharat - National Health Protection Mission has coverage of____________.
(NCL Assistant Foreman Trainee 2024)
1) 3 lakh for each family            2) 5 lakh for each family
3) 1 lakh for each family            4) 4 lakh for each family
Ans: 2
5. The Ayushman Bharat Scheme was started in _________ in the year 2018.
(NTPC CBT-I 2021)
1) Jharkhand            2) Chandigarh        3) Orissa        4) Madhya Pradesh
Ans: 1