ప్రపంచ క్యాన్సర్‌ దినోత్సవం

ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకర వ్యాధుల్లో క్యాన్సర్‌ ఒకటి. దీని వల్ల ఏటా లక్షలాది ప్రజలు ప్రభావితమవుతున్నారు. ఇందులో శరీరంలోని కొన్ని కణాలు అనియంత్రితంగా పెరిగి, ఇతర భాగాలకు వ్యాపిస్తాయి. ట్రిలియన్ల కణాలతో కూడిన మానవ దేహంలో ఎక్కడైనా క్యాన్సర్‌ రావొచ్చు. వ్యాధి నివారణ, ముందస్తు గుర్తింపు, సమర్థ చికిత్స పొందడం గురించి ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించే లక్ష్యంతో ఏటా  ఫిబ్రవరి 4న ‘ప్రపంచ క్యాన్సర్‌ దినోత్సవం’గా (World Cancer Day) నిర్వహిస్తారు. ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లను పెంపొందించేలా చేయడంతో పాటు క్యాన్సర్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడటంపై ప్రపంచ దేశాలను ఏకం చేయడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశం.

క్యాన్సర్‌ అంటే?

• సృష్టిలోని ప్రతి జీవి శరీరం కణాలతోనే నిర్మితమై ఉంటుంది. అవి ఒకదాని నుంచి మరొకటి విడిపోతూ నిరంతరం జీవక్రియ కొనసాగిస్తూ ఉంటాయి. జీవుల పెరుగుదల, మనుగడకు ఈ ప్రక్రియ ఎంతో కీలకం. దీన్నే కణ విభజన అంటారు. కణాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు లేదా మరణించినప్పుడు వాటి స్థానంలో కొత్త కణాలు పుట్టుకు వస్తాయి. ఇది క్రమబద్ధంగా సాగే ప్రక్రియ. కొన్నిసార్లు ఈ విధానంలో లోపం ఏర్పడి కణ విభజన విపరీతంగా జరుగుతుంది. ఫలితంగా శరీరభాగాలపై కణ సమూహాలుగా (కణితులు) ఏర్పడతాయి. ఈ స్థితినే క్యాన్సర్‌ అంటారు. 
• క్యాన్సర్‌ కణాలు మొదట స్థానిక కణజాలాలపై దాడి చేసి, వాటిని నాశనం చేస్తాయి. ఇవి మన శరీరంలోని రక్తం, శోషరస వ్యవస్థ ద్వారా ఇతర భాగాలకు విస్తరిస్తాయి. ఈ విధంగా వ్యాపించే క్యాన్సర్‌ను ‘మెటాస్టాటిక్‌ క్యాన్సర్‌’ అంటారు. 

రకాలు

క్యాన్సర్‌లో ప్రధానంగా కింది రకాలు ఉన్నాయి. అవి:

1. కార్సినోమా: చర్మం లేదా శరీరం లోపలి అవయవాలను కప్పి ఉండే కణజాలంలో మొదలవుతుంది. ఇవి అత్యంత సాధారణ రకం క్యాన్సర్లు.

ఉదా: ప్రొస్టేట్, రొమ్ము, ఊపిరితిత్తులు, కొలొరెక్టల్‌.

2. సార్కోమా: కొవ్వు, కండరాలు, నరాలు, స్నాయువు, కీళ్లు, రక్తనాళాలు, శోషరస నాళాలు, మృదులాస్థిలో ఇది అభివృద్ధి చెందుతుంది. 

3. లుకేమియా: ఇది తెల్ల రక్తకణాల్లో ఏర్పడుతుంది. ఎముక మజ్జలో రక్త కణాలను తయారు చేసే కణజాలంలో వస్తుంది.

4. లింఫోమా, మైలోమా: రోగనిరోధక వ్యవస్థ కణాల్లో ప్రారంభమవుతుంది.

క్యాన్సర్‌ రావడానికి కారణాలు

• వ్యాయామం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం
• అధిక బరువు, ఊబకాయం
• రక్తంలో చక్కెర స్థాయి అధికంగా ఉండటం
• ఆహారంలో ఎక్కువగా ఉప్పు వాడటం
• పొగాకు, మద్యం అలవాటు
• వంశపారంపర్యం
• రేడియేషన్‌ ప్రభావానికి గురికావడం
• పర్యావరణ కాలుష్యం

చారిత్రక నేపథ్యం

• క్యాన్సర్‌ను నిర్మూలించే లక్ష్యంతో 2000, ఫిబ్రవరి 4న పారిస్‌లో ‘వరల్డ్‌ క్యాన్సర్‌ సమ్మిట్‌ ఫర్‌ ది న్యూ మిలీనియం’ అనే కార్యక్రమం జరిగింది. ఈ సందర్భంగా నాటి యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌ ఎడ్యుకేషనల్, సైంటిఫిక్‌ అండ్‌ కల్చరల్‌ ఆర్గనైజేషన్‌ (యునెస్కో) డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ కిచిరో మట్సురా, ఫ్రెంచ్‌ అధ్యక్షుడు జాక్వెస్‌ చిరాక్‌ క్యాన్సర్‌కు వ్యతిరేకంగా పారిస్‌ చార్టర్‌పై సంతకాలు చేశారు. ఈ సదస్సు జరిగిన తేదీకి గుర్తుగా ఏటా ఫిబ్రవరి 4న ‘ప్రపంచ క్యాన్సర్‌ దినోత్సవం’గా జరుపుకోవాలని యూనియన్‌ ఫర్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ క్యాన్సర్‌ కంట్రోల్‌ (యూఐసీసీ) తీర్మానించింది.

గత పరీక్షల్లో అడిగిన ప్రశ్నలు

Q: ప్రపంచ క్యాన్సర్‌ దినోత్సవాన్ని ఏటా ఏ తేదీన జరుపుకుంటారు?(ఎంపీ పట్వారీ, 2017)

1) ఫిబ్రవరి 4        2) ఫిబ్రవరి 5

3) ఫిబ్రవరి 6        4) ఫిబ్రవరి 7

సమాధానం: 1

Q: సాధారణంగా కణితులను కింది వేటి ఆధారంగా వర్గీకరిస్తారు?(సీఎస్‌ఐఆర్‌ యూజీసీ (నెట్‌), 2022)

1) కారణమైన వైరస్‌            2) కనుక్కున్న వ్యక్తి

3) మెటాస్టాటిక్‌ సామర్థ్యం        4) ఉద్భవించిన కణజాలం లేదా కణం

సమాధానం: 4
Q: Human prostate cancer cells expressing urokinase Plasminogen Activator (uPA) readily metastasize when injected into experimental animals. A scientist genetically modified prostate cancer cells and injected them into experimental animals. The possible observations are listed below:
(CUET PG Zoology, 2024)
A. Overexpressing a mutant version of the uPA protein that does not bind to its receptor led to tumour formation but reduced metastasis.
B. Overexpressing a mutant version of the uPA protein that does not bind to its receptor led to enhanced tumour formation as well as metastasis.
C. Overexpressing a secreted version of the uPA receptor led to tumour formation but reduced metastasis.
D. Overexpressing a secreted version of the uPA receptor reduced tumour formation as well as metastasis.
Which of the following options represents the combination of all correct observations? 
1) A and C            2) B and D
3) A and D            4) B and C 
Answer: 1